Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) 2026 Küresel Cinsiyet Farkı Raporu’na göre dünyada cinsiyet eşitsizliğinin yüzde 69,2’si kapatıldı. Ancak mevcut ilerleme hızının korunması halinde tam eşitliğe ulaşılmasının 120 yıl sürebileceği öngörülüyor.
Dünya Ekonomik Forumu, Küresel Cinsiyet Farkı Raporu 2026’yı yayımladı. Bu yıl 145 ekonomiyi kapsayan rapor, 2006’dan bu yana endekste yer alan 97 ekonomi için 20 yıllık karşılaştırma sunuyor.
Rapora göre küresel cinsiyet uçurumunun yüzde 69,2’si kapatıldı. Bu oran 2025’te yüzde 68,8’di. Böylece bir yıldaki ilerleme yalnızca 0,4 puan oldu.
2006’dan bu yana 97 ekonominin oluşturduğu sabit örneklemde eşitlik 5,2 puan arttı. Oran yüzde 64,2’den yüzde 69,4’e çıktı. Ancak bu hız korunursa küresel cinsiyet eşitliğine ulaşılması 120 yıl alacak.
2026’da hiçbir ekonomi tam eşitliğe ulaşamadı. İzlanda yüzde 93’lük oranla üst üste 17’nci kez ilk sırada yer aldı. Ülke, cinsiyet uçurumunun yüzde 90’ından fazlasını kapatan tek ekonomi oldu.
İlk 10’da Avrupa ülkeleri ağırlığını sürdürürken İzlanda’yı Finlandiya yüzde 87,2, Norveç yüzde 85,7 ve Namibya yüzde 84,5 ile izledi. Birleşik Krallık yüzde 84,2 ile beşinci, Yeni Zelanda yüzde 82,8 ile altıncı, İsveç yüzde 82,3 ile yedinci, Avustralya yüzde 81,9 ile sekizinci, Almanya yüzde 81,7 ile dokuzuncu ve İrlanda yüzde 81,4 ile onuncu sırada yer aldı. Böylece ilk 10 ekonominin tamamı cinsiyet uçurumunun en az yüzde 81’ini kapatmış oldu.
En büyük eşitlik açığı ekonomide ve siyasette
Endeks dört başlıktan oluşuyor. Sağlık ve hayatta kalma alanında eşitlik yüzde 96,2’ye ulaştı. Eğitimde bu oran yüzde 96,9 oldu.
Buna karşılık ekonomik katılım ve fırsatlarda eşitlik yüzde 61,7, siyasi güçlenmede ise yalnızca yüzde 22,1 seviyesinde kaldı.
Son 20 yılda en büyük ilerleme siyasi güçlenme alanında gerçekleşti. Bu alandaki eşitlik 8 puan arttı. Eğitimde artış 6,5 puan, ekonomik katılım ve fırsatlarda ise 6,1 puan oldu. Sağlık ve hayatta kalmada ise önemli bir değişiklik yaşanmadı.
Mevcut ilerleme hızının devam etmesi halinde eğitimde tam eşitliğe 8 yıl içinde ulaşılması öngörülürken bu süre ekonomik katılım ve fırsatlarda 129 yıl, siyasi güçlenmede ise 194 yıl olarak hesaplandı.
Avrupa yeniden ilk sırada
Bölgesel sıralamada Avrupa, yüzde 75,7’lik eşitlik oranıyla 2026’da yeniden ilk sıraya yükseldi. Kuzey Amerika yüzde 75,2 ile ikinci oldu. Avrupa’nın 2006’dan bu yana genel eşitlik puanı 7 puan arttı ve mevcut hız korunursa tam eşitliğe 70 yıl içinde ulaşması bekleniyor.
Latin Amerika ve Karayipler yüzde 74,5 ile üçüncü sırada yer alırken, uzun vadede eşitliğe en hızlı ilerleyen bölge oldu. Bölgenin cinsiyet farkını kapatmasının mevcut hızla 60 yıl sürmesi bekleniyor.
Doğu Asya ve Pasifik yüzde 70,3 ile ilk kez yüzde 70 eşiğini aşarak dördüncü sıraya yükseldi. Bölgenin mevcut hızla tam eşitliğe ulaşmasının 144 yıl sürmesi bekleniyor.
Orta Asya yüzde 70 ile beşinci sırada yer aldı. Bölgenin mevcut hızla tam eşitliğe ulaşmasının 202 yılı bulacağı öngörülüyor. Siyasi güçlenme 6,3 puan, ekonomik katılım ve fırsatlar 5,5 puan arttı.
Sahra Altı Afrika yüzde 68,8 ile altıncı sırada bulunurken, bölgedeki ekonomiler arasındaki fark dikkat çekti. Namibya yüzde 84,5 ile dünyada dördüncü sırada yer alırken Çad yüzde 57,8 ile en düşük oranlardan birine sahip oldu. Mevcut durumda bölgenin tam eşitliğe 102 yılda ulaşması bekleniyor.
Güney Asya yüzde 64,5 ile yedinci sırada yer aldı. Bölge, ekonomik katılım ve fırsatlarda yüzde 40,9 ile tüm bölgeler arasında son sırada bulunuyor. Buna karşın eğitimde 2006’dan bu yana 15 puanlık ilerlemeyle en büyük artışı kaydetti. Güney Asya’nın tam eşitliğe ulaşmasının mevcut hızla 149 yıl sürmesi bekleniyor.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika ise yüzde 62,5 ile bölgesel sıralamanın son sırasında yer aldı. Bölgenin 2006’dan bu yana toplam eşitlik puanı 4,2 puan arttı ve mevcut hızla tam eşitliğe ulaşmasının 182 yıl süreceği öngörülüyor. Eğitimde, ilköğretim ve yükseköğretime kayıt oranlarında eşitlik sağlanırken yetişkin okuryazarlığında 12,5 puanlık ilerleme kaydedildi. Ancak siyasi güçlenmede yalnızca yüzde 11,5’lik eşitlik oranıyla son sırada bulunuyor.
Rapora göre 2006’dan bu yana incelenen 97 ekonominin neredeyse tamamında genel cinsiyet eşitliği ortalama 6,2 puan arttı. Ancak ilerlemenin hızı dönemler arasında önemli farklılık gösterdi.
Eşitlik alanındaki ilerleme 2019’da zirveye ulaştı ve ekonomilerin yüzde 76,3’ünde iyileşme görüldü. Pandeminin ardından ise çok sayıda ekonomide gerileme yaşandı. 2024’ten itibaren ekonomilerin yarısından fazlasında yeniden ilerleme eğilimi görülmeye başlandı.
Kadınların iş gücüne katılımı artıyor, üst yönetimde temsili azalıyor
Linkedin verilerine göre kadınların toplam iş gücündeki payı 2015’te yüzde 39,9 iken Haziran 2026’da yüzde 41,8’e yükseldi. Aynı dönemde kadınların üst düzey liderlik pozisyonlarındaki payı yüzde 26,7’den yüzde 29,6’ya çıktı.
Ancak kariyer basamaklarında üst kademelere çıkıldıkça kadınların temsili belirgin biçimde azalıyor. 2026’da kadınların iş hayatındaki temsili giriş seviyesinde yüzde 46 iken C-suite düzeyinde 23’e düşüyor.
Kadınlar ayrıca CEO’luğa giden yolda önemli basamaklar olan CFO ve COO gibi görevlerde yeterince temsil edilmiyor.
Fortune Global 500 şirketlerinde kadın CEO’ların oranı son 10 yılda yüzde 2,8’den yüzde 6,4’e yükseldi. Ancak oran hâlâ düşük.
Kadınların kariyerlerine ara verme ihtimali erkeklerin yaklaşık iki katı. Özellikle tam zamanlı ebeveynlik nedeniyle verilen kariyer araları kadınlarda çok daha yaygın.
Kariyere dönüş sonrasında da kadınların ilerleme hızında kalıcı farklar görülüyor.
Yapay zekâda eşitsizlik sürüyor
Raporda yapay zekâ ekonomisinin mevcut sektörel ve mesleki ayrışma kalıplarını yeniden ürettiğine dikkat çekildi. Kadınlar yapay zekânın altyapısından temel modellere ve şirketlerin geliştirdiği uygulamalara kadar değer zincirinin tamamında yeterince temsil edilmiyor.
Yapay zekâ mesleklerinde de benzer bir tablo görülüyor. Veri etiketleme görevlerinde çalışanların yaklaşık yarısı kadınlardan oluşuyor. Ancak geliştirici ve yapay zekâ dağıtım mühendisliği pozisyonlarında kadınların payı yüzde 20’de kalıyor.
Rapora göre, son yıllarda kadınların ekonomik haklarını genişleten çok sayıda yasal reform yapılmasına rağmen, yasaların uygulanması ile hedeflenen sonuçlar arasında fark bulunuyor.
Özellikle emeklilik, ebeveynlik ve istihdam alanlarında uygulama düzeyi farklılık gösteriyor. Babalık izni düşük uygulama düzeyine sahip alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
Kadınların siyasi temsili de son yıllarda arttı. Endekste yer alan ekonomilerin yüzde 80’inden fazlası 1995 sonrası dönemde toplumsal cinsiyet kotaları uygulamaya başladı.
Buna rağmen kadın bakanlar, bütçe, personel ve kaynaklar üzerinde yüksek etkiye sahip bakanlıkların yaklaşık onda birini yönetiyor.
WEF, önümüzdeki dönemde cinsiyet eşitliğinde ilerlemenin yalnızca kadınların iş gücüne ve kurumlara katılımını artırmaktan ibaret olmayacağını vurguluyor. Ekonomik hareketlilik, kaynaklara erişim ve karar alma gücünün paylaşılması, kalan eşitsizliklerin kapatılmasında giderek daha belirleyici hale geliyor.
Rapora göre son 20 yılda kadınların ekonomik ve siyasi hayata katılımını artırmak için atılan adımlar, cinsiyet eşitliğinin bir sonraki aşamasında kadınların karar alma gücünü ve hareket alanını artırmak için önemli bir zemin oluşturuyor.
Kaynak:
https://www.weforum.org/publications/global-gender-gap-report-2026
