Aşırı hava koşulları nedeniyle 2021 yılı boyunca dünya genelinde önemli doğa olayları yaşanırken, gözlerden uzak Kuzey Kutbu’nda sensörler ağı tarafından algılanabilen çarpıcı bir değişiklik meydana geldi. Kuzey Kutbu çevresindeki bölgede yıldırım olaylarının önemli ölçüde artması, bilim adamları tarafından iklim krizinin küresel havayı değiştirmesinin net işareti olarak kabul ediliyor.
Dünya genelinde yıldırım olaylarını takip eden çevre izleme şirketi olan Vaisala, geçen yıl 80 derece enleminin kuzeyinde 7 bin 278 yıldırım çarpması meydana geldiğini ve önceki dokuz yılın toplamının neredeyse iki katı olduğunu bildiriyor.
Kuzey Kutbunda yıldırım olayları nadir olarak görülüyor. Bilim adamları bunu iklim krizinin önemli bir göstergesi olarak kabul ederken, yıldırımlar donmuş bölgedeki sıcaklık artışlarına işaret ediyor.
Yıldırım, nispeten sıcak ve nemli hava gerektiren, istikrarsız bir atmosferle ilişkili enerjik fırtınalarda meydana geliyor. Bu nedenle öncelikli olarak ve genellikle tropik enlemlerde ve yaz aylarında görülüyor.
Arktik yıldırımlarda artış gözleniyor
Kuzey Kutbu’nu çevreleyen 80 derece enleminin kuzeyindeki yıldırım olayları, 2021’de önceki yıllara göre dik bir artış yaşadı. Bilim adamları arktikte meydana gelen yıldırımların, iklim değişikliğinin önemli bir göstergesi olduğunu belirtiyor.
Kuzey Kutbu’nda yıllık bazda yıldırım çarpması sayısı son 10 yıl içinde sabit kalırken, günümüzde dünyanın en kuzey bölgesinde önemli ölçüde artıyor. Vaisala’da meteorolog ve yıldırım uygulamaları müdürü olan Chris Vagasky, ısınan gezegenin Kuzey Kutbu’nun çevresini daha fazla yıldırım oluşması için şarj ettiğini söylüyor.
2021’de yapılan bir araştırma, Arktik yıldırımlarının 2010 ve 2020 arasında arttığını ve bu eğilimin fosil yakıt emisyonlarının neden olduğu küresel ısınmayla güçlü bir şekilde bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
Vagasky, Arktik’in iklim açısından dünyanın geri kalan bölgelerine göre daha hızlı değiştiğinin tespit edildiğini, bu nedenle bölgede gürültülü fırtınalar ve şimşeklerdeki eğilimleri izlemenin, sıcak nemli hava girişlerinin nerede meydana geldiğini tespit etmelerine yardımcı olduğunu söylüyor.
Vaisala raporuna göre, Amerika Birleşik Devletleri’nde 2020’de gözlemlenenden 24 milyon daha fazla olarak, 194 milyon yıldırım çarpması meydana geldi. Teksas eyaleti, coğrafi olarak geniş alana sahip olması ve sıcak, fırtınaya açık konumu nedeniyle geçtiğimiz yıl en fazla yıldırım olayına sahne oldu.
Araştırmacılar ayrıca, geçen yıl ABD’de yıldırımla tetiklenen orman yangınlarıyla iki milyon dönümden fazla alanın yandığını tespit etti.
Kanada’nın merkezi eyaletleri kadar yıldırım yaşamayan British Columbia eyaleti, benzeri görülmemiş sıcak hava dalgasıyla kavrularak nadir görülen bir yıldırım patlaması yaşadı. Haziran- Temmuz 2021 arasında eyalette 700 binden fazla yıldırım çarpması meydana geldi.
Vaisala, yaklaşık 40 yıldır ABD’de ve 2012’den beri tüm gezegende yıldırımları araştırıyor. Dünya genelinde her yıl iki milyardan fazla yıldırım olayı tespit ediliyor.
Vagasky, iklim krizi ilerledikçe ve Kuzey Kutbu ısınmaya devam ederken, uzak bölgelerdeki değişikliklerin gezegen genelinde hava üzerinde dalgalanma etkisi yaratacağını söylüyor. Özellikle Kuzey Kutbu gibi yerlerde yaşanan bu şiddetli değişikliklerin sadece bölgeyi etkilemekle kalmayarak, Dünya genelinde hissedileceğini belirtiyor.
Kaynak:
https://www.cnn.com/2022/01/05/world/lightning-increased-north-pole-arctic-2021-climate/index.html
