Dünyanın kahve arzının yüzde 75’ini üreten beş ülkede, iklim krizi nedeniyle her yıl 30°C’nin üzerinde sıcaklık yaşanan günlere ortalama 57 gün daha ekleniyor.
Uzmanlara göre iklim krizi, kahve yetiştirilen bölgeleri üretim için elverişsiz hale getiriyor.
Kahvenin doğduğu topraklar olarak bilinen Etiyopya’da 4 milyondan fazla hane geçimini kahveden sağlıyor. Ülkenin ihracat gelirlerinin yaklaşık üçte birini oluşturan bu ürünün geleceği ise giderek daha belirsiz hale geliyor.
30 derece eşiği aşılıyor
ABD merkezli iklim araştırma kuruluşu Climate Central tarafından yapılan analiz, kahve yetiştirilen bölgelerde 30°C’nin üzerindeki gün sayısının dramatik biçimde arttığını ortaya koydu.
Araştırmaya göre, dünya kahve arzının yüzde 75’ini sağlayan ilk beş üretici ülke, iklim krizi nedeniyle yılda ortalama 57 ek gün 30°C’nin üzerinde sıcaklığa maruz kalıyor. Bu sıcaklık seviyesi, özellikle en değerli tür olan Arabica için kritik eşik olarak kabul ediliyor.
Kahve üretimi, Yengeç ve Oğlak dönenceleri arasında uzanan ve “kahve kuşağı” olarak bilinen bölgede yoğunlaşıyor. Ancak bu kuşakta sıcaklık ve yağış dengesi bozuldukça üretim de risk altına giriyor.
Çalışmaya göre en fazla etkilenen ülke El Salvador oldu. Ülkede kahveye zarar veren sıcak gün sayısının yılda 99 gün arttığı hesaplandı.
Dünyanın en büyük kahve üreticisi olan ve küresel üretimin yüzde 37’sini karşılayan Brezilya’da ise 30°C üzerindeki gün sayısı yılda 70 gün arttı.
Toplam üretimin yüzde 6,4’ünü sağlayan Etiyopya’da bu artış 34 gün olarak hesaplandı.
Fiyatlar rekor seviyede
Dünya genelinde her gün yaklaşık 2 milyar fincan kahve tüketiliyor. Ancak sektör ciddi baskı altında.
Dünya Bankası verilerine göre Arabica ve Robusta kahve fiyatları 2023 ile 2025 arasında neredeyse iki katına çıktı. Şubat 2025’te kahve fiyatları tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
Climate Central, 2021–2025 dönemindeki sıcaklık verilerini, karbon kirliliğinin olmadığı varsayımsal bir senaryoyla karşılaştırarak analiz etti. Sonuçlar, artan sıcak günlerin doğrudan insan kaynaklı iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Bu nedenle Oromia kooperatifi, kahve için doğal koruma alanı sağlayan ormanların kesilmesini önlemek amacıyla çiftçilere enerji tasarruflu ocaklar dağıtıyor.
Küçük ölçekli çiftçiler dünya kahvesinin yüzde 60 ila 80’ini üretmesine rağmen, 2021 yılında iklim krizine uyum için gerekli finansmanın yalnızca yüzde 0,36’sına erişebildi.
Uzmanlar, gerekli uyum ve finansman önlemleri alınmadığı takdirde küresel kahve üretimi daralabilir; bu da hem fiyatların daha fazla yükselmesine hem de arzın azalmasına neden olabilir.
Kaynak:
