Çatışma bölgelerinde görev yapan kadın gazeteciler; çevrimiçi taciz, cinsiyet temelli saldırılar ve cezasızlık nedeniyle giderek artan tehditlerle karşı karşıya. Birleşmiş Milletler (BM) temsilcileri, savaşın tanıklığını yapan kadın gazetecilerin korunması ve seslerinin duyulması için hükümetlere harekete geçme çağrısı yapıyor.
Nobel Barış Ödülü sahibi gazeteci Maria Ressa, Birleşmiş Milletler’de yaptığı konuşmada kadın gazetecilere yönelik saldırıların yalnızca basın özgürlüğünü değil, barış süreçlerini de tehdit ettiğini vurguladı.
Filipinler merkezli Rappler haber kuruluşunun kurucu ortaklarından olan Ressa, kadın gazetecilerin cinselleştirilmiş hakaretlere, tehditlere ve sistematik çevrimiçi tacize maruz kaldığını belirtti.
Yapay zekâ destekli saldırılar büyüyor
Yapay zekâ teknolojileri, kadın gazetecilere yönelik tehditleri yeni bir boyuta taşıyor. Deepfake içerikler, sahte cinsel görüntüler, ses taklitleri ve koordineli çevrimiçi saldırılar, bu tehditlerin çok daha geniş kitlelere yayılmasını kolaylaştırıyor.
UN Women ve UNESCO’nun ortak araştırması, kadın gazetecilerin yüzde 75’inin çevrimiçi şiddet yaşadığını ortaya koyuyor. Katılımcıların yüzde 42’si bu saldırıların fiziksel dünyada taciz veya şiddetle bağlantılı olduğunu bildiriyor. Bu oran 2020’de yüzde 20 düzeyindeydi.
Araştırmalar, geçmişte yalnızca sanal ortamın sorunu olarak görülen çevrimiçi saldırıların artık gerçek hayata taşındığını; kadınların güvenliğini, ruhsal ve fiziksel iyilik hâlini ve kamusal tartışmalara özgürce katılma imkânını etkilediğini ortaya koyuyor.
Afganistan’da kadın gazetecilerin sesi giderek azalıyor
Afgan gazeteci ve medya girişimcisi Hamida Aman da kadın gazetecilerin susturulmasının milyonlarca kadının kamusal yaşamdan dışlanması anlamına geldiğine dikkat çekti.
Aman, Afgan kadınların deneyimlerini paylaşabilecekleri ve yaşamlarıyla ilgili bilgiye erişebilecekleri bir alan yaratmak amacıyla Mart 2021’de Radio Begum’u kurdu. Ancak Taliban’ın yönetimi ele geçirmesinin ardından getirilen kısıtlamalar, radyonun çalışmalarını giderek zorlaştırdı.
Uluslararası Gazeteciler Federasyonu’nun verilerine atıfta bulunan Aman, Afganistan’daki kadın gazeteci sayısının Taliban öncesinde yaklaşık 2 bin 800 iken bugün 700’ün altına gerilediğini belirtti. Radio Begum’un tehdit edildiğini ve geçici olarak kapatıldığını belirten Aman, bazı çalışma arkadaşlarının altı aydan uzun süre cezaevinde tutulduğunu aktardı.
UN Women Genel Müdür Yardımcısı Nyaradzai Gumbonzvanda, kadın gazetecilere yönelik baskıların yalnızca gazetecilerin değil, onların hikâyelerine ses verdiği kadınların da susturulmasına yol açtığını vurguladı.
Çatışma bölgelerinde yaşayan kadınların çoğu zaman yalnızca mağdur kimliğiyle temsil edildiğini belirten Gumbonzvanda, kadınların şiddeti önleme, anlaşmazlıkları çözme ve toplumları yeniden inşa etme süreçlerindeki rollerinin de haberlerde yer bulması gerektiğine dikkat çekti.
Araştırmalara göre, 2013-2023 döneminde çatışmalara ilişkin haberlerin sayısı altı kattan fazla artmasına rağmen yayımlanan haberlerin yüzde 5’i kadınların savaş deneyimlerine odaklandı. Barış süreçlerinde kadın liderlerden söz eden haberlerin oranı ise sadece yüzde 0,04’te kaldı.
Gazetecilerin korunmasına yönelik uluslararası mekanizmalara rağmen fiziksel şiddet, hukuki baskı ve çevrimiçi saldırılar sürüyor.
UNESCO, 2 Kasım’daki Gazetecilere Karşı İşlenen Suçlarda Cezasızlığa Son Verme Uluslararası Günü öncesinde, gazetecilere yönelik tehditlerin değişen biçimlerine ve cezasızlığa dikkat çeken ‘’Tehditler Değişiyor, Cezasızlık Sürüyor ‘’başlıklı yeni bir kampanya başlatmaya hazırlanıyor.
Ressa, kadın gazetecilerin korunmasının yalnızca basın özgürlüğü için değil, toplumların savaş ve barış deneyimlerinin eksiksiz aktarılması için de hayati olduğunu belirterek çağrısını şu sözlerle tamamladı:
“Barış için her ses önemli. Ancak bir sesin duyulabilmesi için o sesi çıkaran kadının hayatta kalması gerekiyor.’’
Kaynak:
