Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi’nin (İPM) raporuna göre Türkiye, Dünya Mutluluk Raporu’nda 147 ülke arasında 92’nci sırada yer alıyor. Gallup verileri de Türkiye’yi ‘‘dünyanın en az gülümseyen ülkesi’’ olarak gösteriyor.
Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi (İPM), Türkiye’nin toplumsal psikolojik esenlik durumunu hem uluslararası hem de ulusal veri kaynaklarına dayanarak detaylı bir şekilde değerlendiren ilk sistematik çalışmaya imza attı.
Sürdürülebilirlik ve Esenlik araştırma alanındaki Toplumsal Psikoloji Çalışmaları tarafından hazırlanan İPM-Türkiye Toplumsal Psikolojik Esenlik Raporu 2025’e göre Türkiye, Dünya Mutluluk Raporu’nda 147 ülke arasında 92, yaşam memnuniyeti boyutunda OECD Daha İyi Yaşam Endeksi’nde 41 ülke arasında 38, Küresel İnsani Gelişim Araştırması’nda 22 ülke arasında 21, Legatum Refah Endeksi’nde 167 ülke arasında 95. sırada yer alıyor.
Toplumsal sürdürülebilirlik, kanıta dayalı politika yapımı, dezavantajlı grupların görünür kılınması ve toplumsal güvenin yeniden inşası için yapısal bir gereklilik olarak kabul edilen Türkiye Toplumsal Psikolojik Esenlik Raporu ile fiziksel ve psikolojik sağlıkla da yakından ilişkili olan psikolojik esenlik konusunda farkındalık yaratmak amaçlanıyor.
Yedi uluslararası endeks, üç ulusal veri kaynağı ve ikincil bağlamsal göstergelerin sistematik analizi, Türkiye’de psikolojik esenliğin tüm ölçümlerde düşük düzeyde olduğuna ve 2017’den sonra düşme eğiliminin hızlandığına işaret ediyor.
140’tan fazla ülkede yaklaşık 150.000 kişiyle yapılan anketlere dayanarak hazırlanan Gallup Küresel Duygular Barometresi’nde yer alan veriler, Türkiye’nin dünyanın en az gülümseyen ülkesi olduğunu gösteriyor.
Legatum Refah Endeksi’ne göre Türkiye’de fiziksel altyapı ve yaşam koşulları görece güçlüyken, kişisel özgürlükler, güvenlik, sosyal sermaye ve yönetişimin en zayıf boyutlarda olduğu görülüyor.
Dünya Değerler Anketi ve PEW verilerine göre, Türkiye’de genelleştirilmiş güven yüzde 14 ile dünya genelinde en düşük düzeylerden birinde iken aile içi tam güven de 13 puan geriledi.
Türkiye Toplumsal Psikolojik Esenlik Raporu’nda Türkiye’nin mevcut durumu “Verimsiz mutsuzluk rejimi” kavramıyla tanımlanıyor.
“Verimsiz mutsuzluk rejimi”ne göre toplum ne yüksek bir öznel refah düzeyine ulaşıyor ne de açık bir çöküş yaşıyor. Memnuniyetsizlik, kolektif iyileştirme kanallarına yönelmek yerine içselleşiyor ya da bireysel çıkış stratejilerine, özellikle göç arzusuna, yöneliyor.
Raporda, toplumda başkalarına duyulan güvenin son kırk yılın en düşük seviyelerine gerilemesi ve aile içi güvenin de zaman içinde zayıflaması güven ve sosyal destek ağlarında belirgin bir erozyona işaret ediyor. Genç yükseköğretim mezunları arasında işsizliğin yüzde 25’e yükselmesi, NINE (ne işte ne eğitimde olan nüfus) oranının özellikle kadınlarda OECD ülkeleri arasında en yüksek orana ulaşması, emeklilerin büyük bölümünün çalışmaya devam etmesi ve artan gelir eşitsizliği, ekonomik baskıların psikolojik esenliği olumsuz etkilediğini gösteriyor.
Türkiye’de son 50 yılda yaşanan derin demografik, ekonomik ve siyasal dönüşümlere rağmen psikolojik esenlik sistematik biçimde ele alınmamış; dolayısıyla bu rapor, söz konusu boşluğu doldurmayı hedefliyor.
