Yeni bir araştırma, küresel sıcaklık artışının neredeyse tamamen insan faaliyetlerinden kaynaklandığını ortaya koydu. Bilim insanları, mevcut emisyon eğiliminin sürmesi halinde dünyanın yaklaşık dört yıl içinde 1,5 derece sıcaklık artışı sınırını aşabileceği uyarısında bulundu.
İnsan kaynaklı sera gazı emisyonlarının küresel ısınmayı 2025 yılında sanayi öncesi döneme göre 1,37 santigrat dereceye çıkardığı bildirildi.
Araştırmada, iklim sisteminin durumunu ortaya koyan 12 temel gösterge incelendi. Atmosferdeki sera gazı yoğunluğu, okyanusların enerji dengesi, deniz seviyesi yükselişi ve aşırı hava olaylarındaki değişimler bu göstergeler arasında yer aldı.
Çalışmaya göre, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan sera gazı salımları tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaşmış durumda. Fosil yakıtların yakılması sonucu ortaya çıkan karbondioksit salımlarında artış hızının yavaşladığına dair bazı işaretler görülse de, atmosferdeki sera gazı birikimi küresel sıcaklıkları artırmaya devam ediyor.
Dünya’nın enerji dengesizliği rekor seviyede
Çalışmada öne çıkan göstergelerden biri olan Dünya’nın enerji dengesizliği (Earth Energy Imbalance – EEI), 1970’lerden bu yana iki kattan fazla arttı ve bugün rekor seviyelere ulaştı.
Gezegene giren ve çıkan enerji arasındaki farkı ölçen bu gösterge, insan kaynaklı iklim değişikliğinin boyutunu ve Dünya’nın genel ısınma hızını anlamak açısından kritik bir veri olarak değerlendiriliyor.
Okyanusların ısınması, deniz suyunun genleşmesine, buzulların ve buz tabakalarının hızla erimesine neden olurken, deniz seviyelerindeki yükselişi de hızlandırıyor.
Araştırmaya göre, küresel ortalama deniz seviyesi 2025 yılında rekor seviyeye ulaştı ve 1901 yılına kıyasla yaklaşık 23 santimetre yükseldi.
Okyanuslarda biriken aşırı ısı, deniz sıcak hava dalgalarının daha sık yaşanmasına neden oluyor.
Bilim insanları, bu artışın deniz canlılarının yaşam alanlarını bozduğunu, balıkçılık faaliyetlerini tehdit ettiğini ve kıyı ekosistemlerinin doğal koruma kapasitesini zayıflattığını söylüyor.
Isınan okyanuslar aşırı hava olaylarını tetikliyor
Okyanuslardaki sıcaklık artışı yalnızca denizleri değil, karasal iklim sistemlerini de etkiliyor. Daha sıcak okyanuslar daha fazla buharlaşmaya neden olurken, atmosferdeki nem miktarını artırıyor.
Bu durum, dünya genelinde kasırga, sel ve diğer aşırı hava olaylarının daha sık ve daha şiddetli yaşanmasına zemin hazırlıyor.
Araştırmada, 2025 yılının tarihteki en sıcak üçüncü yıl olduğu doğrulandı. Bilim insanları ayrıca, geçen yılki küresel sıcaklık artışında doğal iklim değişkenlerinin etkisinin sınırlı kaldığını belirtti.
Çalışmaya göre, 2016-2025 dönemindeki küresel sıcaklık artışı sanayi öncesi döneme kıyasla 1,26 derece olarak ölçülürken, bunun 1,24 derecelik bölümünün insan faaliyetlerinden kaynaklandığı hesaplandı.
Uluslararası ekip tarafından hazırlanan araştırmada, 17 ülkedeki 56 kurumdan bilim insanlarının yanı sıra Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) bünyesinde çalışan araştırmacılar da yer aldı.
Bilim insanları, mevcut eğilimlerin değişmemesi halinde küresel sıcaklık artışının 1,5 derece sınırını aşmasının artık uzak bir ihtimal olmadığını, bunun iklim sisteminde geri dönüşü zor etkileri hızlandırabileceğini vurguladı.
