ABD’nin batısında giderek şiddetlenen orman yangınlarına karşı yalnızca yangınlarla mücadele etmek yerine, yangın riskini önceden azaltmaya yönelik yatırımlar öne çıkıyor. World Resources Institute (WRI) ve Blue Forest’ın öncülüğünde geliştirilen Forest Resilience Bonds modeli, orman restorasyonu için kamu kurumları, şirketler, yatırımcılar ve diğer yararlanıcıları bir araya getiriyor.
Bundan 10 yıl önce geliştirilmeye başlanan Orman Dayanıklılığı Tahvilleri (Forest Resilience Bonds), ABD’nin batısındaki orman restorasyonu projelerine önceden finansman sağlanmasına yardımcı oluyor. Model, orman yangını riskini azaltırken su kaynaklarını koruyor ve yerel istihdam yaratıyor.
Model kapsamında yatırımcılar restorasyon çalışmalarının finansmanını önceden sağlıyor. Böylece kamu kaynaklarının geri ödeme süreçleri beklenmeden ormanların seyreltilmesi, yanıcı bitki örtüsünün temizlenmesi ve su havzalarının korunması gibi çalışmalar başlatılabiliyor.
İlk Forest Resilience Bond 2018’de Kaliforniya’da hayata geçirildi
Blue Forest’a göre Forest Resilience Bond projeleri bugüne kadar yaklaşık 50 milyon dolarlık finansmanla 50 bin dönüme yakın alanda orman sağlığını iyileştirdi ve yangın riskini azalttı. Projeler, aşağı havzalardaki topluluklara su sağlayan 170 bin acre-feet’ten fazla su kaynağının korunmasına ve 600 kişinin doğrudan ya da dolaylı olarak istihdam edilmesine katkı sağladı.
Orman restorasyonu su kaynaklarını koruyor
Kaliforniya’daki North Yuba havzasında yürütülen projeler, sağlıklı ormanların yalnızca yangın riskini değil, su güvenliğini de etkilediğini gösteriyor. Ormanlar yağış suyunun toprağa süzülmesini kolaylaştırarak erozyonu ve sediment taşımını azaltıyor; böylece nehir ve rezervuarların su kalitesinin korunmasına katkıda bulunuyor.
Proje aynı zamanda kamu kurumlarını, yangın yönetimi kuruluşlarını, özel yatırımcıları, vakıfları ve yerel aktörleri bir araya getirerek 2019’da kurulan North Yuba Forest Partnership’ın temelini oluşturdu. Ortaklık bugün kamu ve özel mülkiyetteki 275 bin dönümlük alanda restorasyon çalışmalarını koordine ediyor.
Washington eyaletindeki Upper Wenatchee projesi ise orman restorasyon ekiplerine daha düzenli iş imkânı sağlamayı amaçlıyor. 2024’te başlatılan proje kapsamında yaklaşık 5 bin 200 dönümlük alandayanıcı bitki örtüsünün azaltılması ve su ekosistemlerinin iyileştirilmesi planlanıyor.
Modelin, beş yıl boyunca yılda 34 ila 54 işi desteklemesi bekleniyor. Yapılan çalışmaların yüksek yoğunluklu yangınların etkilediği alanı yüzde 80’e kadar azaltabileceği öngörülüyor.
Kaliforniya’daki Upper Mokelumne projesinde ise orman restorasyonu, yerel ve yerli topluluklar için istihdam ve mesleki eğitimle birleştiriliyor. Washoe Tribe Conservation Corps gibi kuruluşlar, gençlere orman yönetimi ve restorasyonu alanında ücretli çalışma imkânı sunuyor.
Yaklaşık 10 yıl önce tek bir Kaliforniya projesiyle başlayan Forest Resilience Bond modeli, bugün ABD’nin batısındaki havzalarda 12 projeye ulaşmış durumda.
Bu model, yangınların ardından müdahale etmek yerine ormanları önceden güçlendirmeye odaklanarak su kaynaklarının korunması, yangın riskinin azaltılması ve yerel istihdamın desteklenmesini aynı finansman mekanizmasında buluşturuyor.
Yeni dönemde, daha fazla alanı kapsayan ortak finansman mekanizmalarıyla orman restorasyonunun hızının ve ölçeğinin artırılması amaçlanıyor.
Kaynak:
