Çin’in Qinghai-Tibet Platosu’nda hızla büyüyen güneş enerjisi santralleri, bazı çobanların gelirini artırırken binlerce yıldır süregelen göçebe hayvancılık yaşam biçimini değiştiriyor. Güneş panelleri arasında hayvan otlatılması ekonomik fırsatlar yaratırken, uzmanlar geniş otlakların parçalanmasının geleneksel yaşam biçimini ve yerel toplulukların geçim kaynaklarını tehdit ettiğine dikkat çekiyor.
Çin’in kuzeybatısındaki Qinghai eyaletinde güneş enerjisi yatırımlarıyla birlikte hayvancılık da yeni bir biçim kazanıyor. Gonghe ilçesinde yaşayan 25 yaşındaki çoban Li Yonglin, koyunlarını güneş panelleriyle kaplı ve çitle çevrili alanlarda serbestçe otlatabildiğini, hayvanların akşam kendiliğinden ağıllarına döndüğünü anlatıyor. Bu yöntem sayesinde yıllık gelirinin 10 bin-20 bin yuandan 50 bin-60 bin yuana yükseldiğini belirtiyor.
Devlet medyasına göre, Hainan bölgesinde beş kasabada kurulan 56 otlatma alanından 6 bin 330 hane yararlandı. Güneş enerjisi santrallerinde koyunların otlatılması, bir yandan çobanlara gelir sağlarken diğer yandan tesislerin bakım ve ot biçme maliyetlerini azaltıyor. Çin yönetimi de güneş ve rüzgâr enerjisi üretimini önümüzdeki beş yılda yüzde 53 artırmayı hedefliyor.
Ancak güneş enerjisi altyapısıyla hayvancılığın bir arada yürütülmesi herkes tarafından olumlu karşılanmıyor.
Araştırmacı Tsewang Dorji, güneş panellerinin çevresinde otlatmaya elverişli bazı alanlar bulunsa da bunların göçebe toplulukların geçimini sürdürebilmesi için yeterli olmadığını belirtiyor. Bölgedeki otlakların enerji projelerine dönüştürülmesi konusunda yerel halkın karar süreçlerinde sınırlı söz hakkına sahip olduğu da vurgulanıyor.
İngiltere merkezli çevre kuruluşu Foundation for Gaia’nın savunuculuk direktörü Mandie McKeown, az sayıda göçebe çobanın koyun otlatmak üzere istihdam edildiğini, ancak keçi ve yakların genellikle bu alanlara alınmadığını söylüyor.
Colorado Boulder Üniversitesi araştırmacısı Sanggay Tashi ise güneş enerjisi tesislerindeki direk ve kablolardan kaynaklanan rüzgâr sesi sürekliliğinin insanları ve hayvanları rahatsız ettiğine dikkat çekiyor.
Bununla birlikte dönüşüm bazı çobanlar için önemli fırsatlar sunuyor. Gonghe’de yaşayan 43 yaşındaki Wen Yujun, 700-800 hayvandan oluşan sürüsünü büyük ölçüde tek başına yönetebildiğini ve yıllık gelirinin sekiz kat artarak yaklaşık 80 bin yuana ulaştığını belirtiyor.
Çin’in yenilenebilir enerji yatırımları bölgedeki bazı ailelerin ekonomik koşullarını iyileştirirken, binlerce yıldır sürdürülen göçebe hayvancılığın geleceği ve yerel toplulukların yaşam alanlarının korunması konusunda yeni soru işaretleri yaratıyor.
Kaynak:
