Avrupalı bilim insanları, havacılığın karbon emisyonlarını azaltmak amacıyla domates üretiminden arta kalan atıkları sürdürülebilir jet yakıtına dönüştürmeyi hedefleyen yeni bir projeyi hayata geçirdi. AB destekli çalışmanın, 2030 yılına kadar Avrupa’nın sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) ihtiyacının yaklaşık yüzde 3’ünü karşılayabileceği öngörülüyor. Avusturya’daki Graz Teknik Üniversitesi (TU Graz) koordinasyonunda yürütülen ve ToFueladı verilen dört yıllık proje, domates işleme
Avrupalı bilim insanları, havacılığın karbon emisyonlarını azaltmak amacıyla domates üretiminden arta kalan atıkları sürdürülebilir jet yakıtına dönüştürmeyi hedefleyen yeni bir projeyi hayata geçirdi. AB destekli çalışmanın, 2030 yılına kadar Avrupa’nın sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) ihtiyacının yaklaşık yüzde 3’ünü karşılayabileceği öngörülüyor.
Avusturya’daki Graz Teknik Üniversitesi (TU Graz) koordinasyonunda yürütülen ve ToFueladı verilen dört yıllık proje, domates işleme sürecinde ortaya çıkan yaprak, sap, kabuk, çekirdek ile olgunlaşmamış veya bozulmuş meyveleri sürdürülebilir havacılık yakıtına (SAF) dönüştürmeyi amaçlıyor. Proje kapsamında jet yakıtının yanı sıra gübre, hayvan yemi ve besin değeri yüksek yağlar gibi yan ürünlerin de üretilmesi planlanıyor.
Bilim insanları, bugün çoğu zaman değersiz görülen ya da yakılarak bertaraf edilen tarımsal atıkların, yüksek enerji içeriği sayesinde önemli bir kaynak sunduğuna dikkat çekiyor. Patatesten sonra dünyada en çok tüketilen sebze olan domatesin, Avrupa Birliği’nde yıllık üretimi yaklaşık 17 milyon tonu buluyor ve bu da büyük miktarda artık biyokütle anlamına geliyor.
Proje kapsamında iki farklı ileri teknoloji kullanılıyor. İlk yöntemde, domates atıkları yüksek ısı ve basınç altında parçalanarak fermantasyona hazır hale getiriliyor ve mikroorganizmalar aracılığıyla yakıt üretimine uygun yağlara dönüştürülüyor. İkinci yöntemde ise ıslak biyokütle, hidrotermal sıvılaştırma yoluyla biyoyağ ve biyokömüre dönüştürülüyor; elde edilen biyoyağ daha sonra saflaştırılarak yakıt sentezine uygun hale getiriliyor.
Saflaştırma ve ayrıştırma aşamaları, TU Graz’ın yanı sıra Hırvatistan Zagreb Üniversitesi ve Portekiz Ulusal Enerji Laboratuvarı (LNEG) tarafından geliştiriliyor. Elde edilen yağlar ve biyoyağlar, Avusturya’daki Leoben Teknik Üniversitesi’nde HEFA (Hidrojenlenmiş Esterler ve Yağ Asitleri) yöntemiyle uluslararası standartlara uygun sürdürülebilir havacılık yakıtına dönüştürülüyor.
Proje yöneticisi Prof. Dr. Marlene Kienberger, hedeflerinin yalnızca çevre dostu değil, aynı zamanda ekonomik olarak da uygulanabilir bir yakıt geliştirmek olduğunu vurguladı. “Sürdürülebilir havacılık yakıtlarının yaygınlaşması için rekabetçi maliyetler şart,” diyen Kienberger, bu yaklaşımın gıda sanayii için de yeni gelir kapıları açabileceğini belirtti.
1 Ocak 2026’da resmen başlayacak ToFuel projesi, yedi Avrupa ülkesinden 11 kurumu aynı hedef etrafında bir araya getiriyor. Yaklaşık 4,1 milyon dolarlık bütçeyle yürütülecek çalışma, bugün atık olarak görülen domates artıklarının yarının uçaklarında kullanılabilecek stratejik bir kaynağa dönüşebileceğini ortaya koyuyor.
Kaynak:
