Bilim insanları, karmaşık hayvan yaşamının yeni yeni ortaya çıktığı yaklaşık 530 milyon yıl önce, denizlerde yaşanan büyük bir yok oluşun nedenini belirledi. Araştırmaya göre, oksijensiz sularda oluşan hidrojen sülfür gazı, deniz canlılarının yaklaşık yüzde 45’inin yok olmasına neden oldu.
Çin’in güneyindeki Yangtze Platformu’ndan çıkarılan tortu örnekleri, bu büyük yok oluşun ardında zehirli kimyasal koşulların yattığını ortaya koydu. Kaya katmanlarında milyonlarca yıl boyunca korunan kimyasal izler, deniz suyunun bir dönem yaşanmaz hale geldiğini gösteriyor.
Araştırmanın başyazarı, Northwest Üniversitesi’nden jeokimyacı Chao Chang, fosil kayıtlarıyla kimyasal verilerin birebir örtüştüğünü belirtti. “Biyolojik çeşitlilik hızla artarken, bir anda çok sayıda tür fosil kaydından siliniyor. Bu, çevresel bir kırılmaya işaret ediyor,” dedi.
Hidrojen sülfür neden ölümcül?
Düşük seviyelerde bile canlılar için stres yaratan hidrojen sülfür, yüksek yoğunluklarda hücrelerin oksijen kullanmasını tamamen durduruyor ve hayati organlar kısa sürede işlevini yitiriyor. Chang’a göre bu gaz, “denizde yaşayan tüm hayvanlar için öldürücü” nitelikte.
Yok oluş dönemine ait kaya katmanlarında tespit edilen yüksek molibdenoranları, denizlerin uzun süreli olarak düşük oksijenli ve zehirli koşullara sürüklendiğini gösteriyor.
Bilim insanları, bu bulguların yalnızca geçmişi değil, bugünü de ilgilendirdiğine dikkat çekiyor. Günümüzde bazı kıyı bölgelerinde görülen oksijensiz “ölü alanlar”, benzer kimyasal süreçlerin tekrar devreye girebileceğine işaret ediyor.
Uzmanlara göre, Kambriyen dönemindeki bu büyük deniz felaketi, okyanuslardaki kimyasal dengenin bozulmasının yaşam üzerinde ne kadar yıkıcı olabileceğini açıkça gösteriyor.
Kaynak:
