İklim krizine karşı yetersiz adımlar, hızlanan biyolojik çeşitlilik kaybı ve artan sera gazı emisyonları, Asya-Pasifik’i 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nden giderek uzaklaştırıyor. Birleşmiş Milletler’e göre bölge, 2030’a kadar her 10 hedeften 9’unu tutturamayacak görünüyor.
BM Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCAP) tarafından yayımlanan Asya ve Pasifik SKH İlerleme Raporu 2026, 17 küresel hedef kapsamındaki 117 ölçülebilir alt hedeften 103’ünün mevcut hızla gerçekleştirilemeyeceğini ortaya koydu.
2015 yılında dünya liderleri tarafından kabul edilen SKH’ler; aşırı yoksulluğun ve açlığın sona erdirilmesi, temiz su ve sanitasyona erişim, herkes için nitelikli eğitim ve iklim eylemi gibi başlıkları 2030’a kadar hayata geçirmeyi amaçlıyor.
Rapora göre Asya-Pasifik, yoksulluğun azaltılması, elektriğe erişimin yaygınlaşması ve anne-çocuk ölümlerinin düşürülmesi gibi alanlarda kayda değer ilerleme kaydetti. Ancak bu kazanımlar, çevresel bozulma ve derinleşen eşitsizlik nedeniyle aşınma riski taşıyor.
ESCAP İcra Sekreteri Armida Salsiah Alisjahbana, bu durumu “çarpıcı bir çelişki” olarak nitelendirdi.
Hangi alanlarda ilerleme var?
- Elektriğe erişim
- Mobil ağ kapsama alanı
- Anne ve çocuk ölümlerinde azalma
- Sanayi, inovasyon ve altyapı (SKH9)
Gerilemenin yaşandığı başlıca alanlar
- Sera gazı emisyonlarında artış
- Biyolojik çeşitlilik kaybı (Kırmızı Liste Endeksi)
- Fosil yakıt sübvansiyonları
- İşçi hakları ve güvenli çalışma alanında gerileme
- Afet kaynaklı ekonomik ve insani kayıplar
Veri yetersizliğinin ciddi olduğu alanlar
- Toplumsal cinsiyet eşitliği (SKH 5)
- Barış, adalet ve güçlü kurumlar (SKH 16)
Rapora göre iklim eylemi, denizlerin korunması ve ekosistem sağlığı alanlarında ilerleme yalnızca yavaşlamıyor; bazı göstergelerde kötüleşme yaşanıyor. Deniz ekosistemleri “ciddi gerileme” içinde, sürdürülebilir balıkçılığın ekonomik katkısı azalıyor ve tatlı su kaynakları artan baskı altında.
Sera gazı emisyonları artmaya devam ediyor. Türlerin yok olma riskini ölçen Kırmızı Liste Endeksi, biyolojik çeşitlilik kaybının hızlandığını gösteriyor.
Kentsel dayanıklılık da kırılganlığını koruyor. Pek çok ülke afet risk azaltım stratejileri benimsemiş olsa da, afetlerin insani ve ekonomik etkilerini ölçen göstergeler kötüleşiyor. Raporda bu durum, “planlama ile gerçek dünyadaki dayanıklılık arasında tehlikeli bir boşluk” olarak tanımlanıyor.
Sosyal ilerleme baskı altında
Bölge, sanayi, yenilikçilik ve altyapı (SKH 9) alanında güçlü performans göstermeyi sürdürüyor. Neredeyse evrensel mobil ağ kapsaması bu tabloyu destekliyor. Elektriğe erişim hızla artıyor ve hedefe planlanandan önce ulaşılması bekleniyor.
Sağlık göstergelerinde de iyileşme var. Anne, yenidoğan ve beş yaş altı çocuk ölümlerinde istikrarlı düşüş kaydedilirken, gelir yoksulluğu son yıllarda önemli ölçüde azaldı.
Bunlara karşılık, eşitsizlik dirençli biçimde varlığını sürdürüyor. Gelir dağılımında ilerleme yavaş, emeğin gelirden aldığı pay azalıyor ve işçi haklarına uyum geriliyor. Kayıt dışı istihdam ve genç işsizliği ise bölgenin başlıca sorunları arasında.
Eğitime erişim artmış olsa da öğrenme çıktılarında gerileme dikkat çekiyor; okuma ve matematikte asgari yeterlilik düzeylerinde düşüş kaydediliyor.
SKH göstergelerinin yüzde 55’i için yeterli veri bulunması bölgeyi küresel ortalamanın önüne taşısa da; toplumsal cinsiyet eşitliği (SKH 5) ile barış, adalet ve güçlü kurumlar (SKH 16) alanlarında veri açıkları sürüyor. Bu durum, en kırılgan kesimlere ulaşılıp ulaşılmadığının ölçülmesini zorlaştırıyor.
Kadınların yönetim ve siyasette temsiline yönelik artış ise sınırlı hızda ilerliyor.
ESCAP 2030’a yalnızca beş yıl kalmışken, mevcut kalkınma modelinin sürdürülebilir olmadığını vurguluyor.
Rapora göre Asya-Pasifik’in, ekonomik büyümeyi çevresel sürdürülebilirlik ve sosyal adaletle uyumlu hale getiren, daha dönüştürücü ve bütüncül politikalara yönelmesi gerekiyor. Aksi halde, son on yılların kalkınma kazanımları kalıcı bir başarıya dönüşemeyebilir.
Kaynak:
