Dört kıtada dokuz kenti kapsayan yeni bir araştırma, şehirlerdeki gölge dağılımının gelir düzeyiyle yakından ilişkili olduğunu ortaya koydu.
Bulgulara göre, varlıklı mahalleler daha fazla ağaç örtüsüne ve daha yoğun gölgeye sahipken, düşük gelirli bölgeler aşırı sıcaklara karşı daha savunmasız kalıyor.
Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarlarından, Massachusetts Institute of Technology bünyesindeki MIT Senseable City Lab’in yardımcı direktörü Fabio Duarte, durumu şöyle özetliyor:
“Sıcak havayla mücadelede en basit çözüm gölgedir. Hangi bölgelerin gölgeli olduğuna bakarak bile zenginlerin ve yoksulların nerede yaşadığını anlayabilirsiniz.”
Araştırmacılar, Amsterdam, Barselona, Belém, Boston, Hong Kong, Milano, Rio de Janeiro, Stokholm ve Sidney olmak üzere dokuz kenti inceledi. Farklı iklimlere, planlama anlayışlarına ve gelir düzeylerine sahip bu şehirler arasında genel eğilim değişmedi: Gölge, gelirle paralel ilerliyor.
Özellikle kaldırımlara odaklanan araştırmayla, 1991–2020 yılları arasında her yılın yaz gündönümünde ve kaydedilen en sıcak gününde gölge seviyeleri analiz edildi.
Uydu verileri, kentsel haritalama araçları ve ayrıntılı ekonomik göstergeler kullanılarak, kaldırımların ne kadarının gölgede kaldığını gösteren 0 ile 1 arasında bir gölge ölçeği oluşturuldu. Değerlendirme hem şehir genelinde hem de mahalle bazında yapıldı.
Veriler, şehirler arasında farklılıklar olsa da kent içindeki eşitsizliğin ortak bir eğilim olduğunu gösterdi.
Örneğin Stokholm genel olarak yüksek gölge oranlarına sahip olsa da, en gölgeli ve en az gölgeli mahalleleri arasındaki fark dikkat çekiyor. Rio de Janeiro’da ise geniş alanlarda gölge oranı oldukça düşük seviyelerde seyrediyor.
Amsterdam’da da benzer bir tablo var. Ortalama olarak iyi gölgelenmiş olsa da, düşük gelirli mahallelerde ağaç örtüsü daha sınırlı.
Uzmanlara göre, iklim değişikliğiyle birlikte sıcak hava dalgaları daha sık ve daha şiddetli hale geliyor. Beton ve asfaltın ısıyı hapsettiği şehir merkezlerinde “kentsel ısı adası” etkisi, sıcaklığı çevre bölgelere kıyasla birkaç derece artırabiliyor.
Klima erişimi olmayan veya gün içinde dışarı çıkmak zorunda kalan kişiler için gölgesiz kaldırımlar ciddi sağlık riski oluşturabiliyor. Araştırma, gölgenin yalnızca konfor değil, aynı zamanda kamusal bir sağlık meselesi olduğunu vurguluyor.
Araştırmacılar, ağaçlandırma stratejilerinin toplu taşıma ağlarıyla entegre edilmesini öneriyor. Ağaçların çoğu varlıklı mahallelere dikildiğinde, serinleme ve sağlık kazanımları da gelir düzeyine göre dağılmış oluyor. Buna göre, ağaç dikiminde öncelik, yoğun yaya trafiğinin olduğu ve toplu taşıma bağlantılarının bulunduğu güzergâhlara verilmeli.
Bu yaklaşım, rastgele ağaç dikmek yerine kamusal işlevi olan alanlara odaklanmayı ve gölge sağlayan ağaçları doğru yerlere dikmeyi öneriyor.
Artan sıcaklıklar karşısında gölge sağlamak, artık bir lüks değil; temel bir kamusal hizmet. Ulaşım altyapısı ne kadar önemliyse, yaya alanlarında gölge sağlamak da o derece önemli!
Kaynak:
https://www.earth.com/neDört kıtada dokuz kenti kapsayan yeni bir araştırma, şehirlerdeki gölge dağılımının gelir düzeyiyle yakından ilişkili olduğunu ortaya koydu.
Bulgulara göre, varlıklı mahalleler daha fazla ağaç örtüsüne ve daha yoğun gölgeye sahipken, düşük gelirli bölgeler aşırı sıcaklara karşı daha savunmasız kalıyor.
Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarlarından, Massachusetts Institute of Technology bünyesindeki MIT Senseable City Lab’in yardımcı direktörü Fabio Duarte, durumu şöyle özetliyor:
“Sıcak havayla mücadelede en basit çözüm gölgedir. Hangi bölgelerin gölgeli olduğuna bakarak bile zenginlerin ve yoksulların nerede yaşadığını anlayabilirsiniz.”
Araştırmacılar, Amsterdam, Barselona, Belém, Boston, Hong Kong, Milano, Rio de Janeiro, Stokholm ve Sidney olmak üzere dokuz kenti inceledi. Farklı iklimlere, planlama anlayışlarına ve gelir düzeylerine sahip bu şehirler arasında genel eğilim değişmedi: Gölge, gelirle paralel ilerliyor.
Özellikle kaldırımlara odaklanan araştırmayla, 1991–2020 yılları arasında her yılın yaz gündönümünde ve kaydedilen en sıcak gününde gölge seviyeleri analiz edildi.
Uydu verileri, kentsel haritalama araçları ve ayrıntılı ekonomik göstergeler kullanılarak, kaldırımların ne kadarının gölgede kaldığını gösteren 0 ile 1 arasında bir gölge ölçeği oluşturuldu. Değerlendirme hem şehir genelinde hem de mahalle bazında yapıldı.
Veriler, şehirler arasında farklılıklar olsa da kent içindeki eşitsizliğin ortak bir eğilim olduğunu gösterdi.
Örneğin Stokholm genel olarak yüksek gölge oranlarına sahip olsa da, en gölgeli ve en az gölgeli mahalleleri arasındaki fark dikkat çekiyor. Rio de Janeiro’da ise geniş alanlarda gölge oranı oldukça düşük seviyelerde seyrediyor.
Amsterdam’da da benzer bir tablo var. Ortalama olarak iyi gölgelenmiş olsa da, düşük gelirli mahallelerde ağaç örtüsü daha sınırlı.
Uzmanlara göre, iklim değişikliğiyle birlikte sıcak hava dalgaları daha sık ve daha şiddetli hale geliyor. Beton ve asfaltın ısıyı hapsettiği şehir merkezlerinde “kentsel ısı adası” etkisi, sıcaklığı çevre bölgelere kıyasla birkaç derece artırabiliyor.
Klima erişimi olmayan veya gün içinde dışarı çıkmak zorunda kalan kişiler için gölgesiz kaldırımlar ciddi sağlık riski oluşturabiliyor. Araştırma, gölgenin yalnızca konfor değil, aynı zamanda kamusal bir sağlık meselesi olduğunu vurguluyor.
Araştırmacılar, ağaçlandırma stratejilerinin toplu taşıma ağlarıyla entegre edilmesini öneriyor. Ağaçların çoğu varlıklı mahallelere dikildiğinde, serinleme ve sağlık kazanımları da gelir düzeyine göre dağılmış oluyor. Buna göre, ağaç dikiminde öncelik, yoğun yaya trafiğinin olduğu ve toplu taşıma bağlantılarının bulunduğu güzergâhlara verilmeli.
Bu yaklaşım, rastgele ağaç dikmek yerine kamusal işlevi olan alanlara odaklanmayı ve gölge sağlayan ağaçları doğru yerlere dikmeyi öneriyor.
Artan sıcaklıklar karşısında gölge sağlamak, artık bir lüks değil; temel bir kamusal hizmet. Ulaşım altyapısı ne kadar önemliyse, yaya alanlarında gölge sağlamak da o derece önemli!
Kaynak:
https://www.earth.com/ws/rich-in-trees-poor-in-shade-a-growing-urban-heat-divide
