İsviçre’de buzullar yalnızca 2026’da hacimlerinin yüzde 5,5’ini kaybetti. Son beş yıldaki toplam kayıp yüzde 20’ye yaklaşırken uzmanlar, bazı buzulların 10-15 yıl içinde tamamen yok olabileceği uyarısında bulunuyor.
İsviçre Alpleri’ndeki buzullar, artan sıcaklıkların etkisiyle hızla küçülüyor. İsviçre Buzul İzleme Ağı’nın (GLAMOS) verilerine göre ülkedeki buzulların yüzde 5.5’i yalnızca son 12 ayda eridi. Bilim insanları, bu yılki kaybı “olağanüstü” olarak nitelendiriyor ve hızlanan erimenin tarım, hidroelektrik ve ulaşım için kritik su kaynaklarını tehdit ettiğini vurguluyor.
Buzullar, ılıman geçen kışın ardından normalden daha az karla yaza girdi. Mayıs ve hazirandaki erken ve yoğun sıcak hava dalgaları da kar örtüsünü hızla eritti. Karın ortadan kalkmasıyla güneş ışığını daha fazla emen koyu renkli buz açığa çıktı ve sonraki sıcak hava dalgalarında erime hızlandı.
GLAMOS Direktörü Matthias Huss, mevcut koşulların devam etmesi halinde Alp buzullarının uzun vadede varlığını sürdürmesinin mümkün olmadığını belirterek bazı buzulların “10 ya da 15 yıl içinde” tamamen buzsuz kalabileceği uyarısında bulundu.
Buzulların erimesi kısa vadede su kaynaklarını desteklese de uzun vadede bu rezerv hızla tükeniyor. Bilim insanlarına göre İsviçre buzulları temmuz-eylül döneminde yaklaşık 2,2 trilyon litre erime suyuaçığa çıkardı. Bu su, yaz aylarında tarım, hidroelektrik üretim ve ulaşım açısından yaşanan su sıkıntısını hafifletti.
Huss, sıcak hava dalgaları sırasında akan suyun aslında buzullarda onlarca, hatta yüzlerce yıldır depolanan su olduğunu belirterek bunun sürdürülebilir olmadığını vurguluyor. Buzulların hızla küçülmesi yalnızca doğal ekosistemleri değil, Avrupa’nın su kaynaklarını da tehdit ediyor.
Buz kaybının etkileri su kaynaklarıyla da sınırlı değil. Uzun vadeli buz erimesi ve donmuş zeminin çözülmesi, dağ yamaçlarını istikrarsızlaştırarak heyelan ve bazı durumlarda ani sel riskini artırabiliyor.
3 bin 500 metrede bile kar kalmadı
Erimenin boyutunu gösteren en çarpıcı bulgulardan biri, 3 bin 500 metre yükseklikteki buzullarda bile yaz sonunda kar örtüsünün kalmaması oldu.
Kar, buzulların kendini yenilemesinde kritik bir rol oynuyor. Yaz boyunca erimeden kalan kar, zamanla sıkışarak buza dönüşüyor ve alt kesimlerdeki buz kaybını telafi ediyor. Ancak kar örtüsü yazı çıkaramadığında bu doğal yenilenme döngüsü bozuluyor; buzullar kaybettikleri kütleyi yeniden kazanamıyor.
Bilim insanları, mevcut ısınma koşullarının sürmesi halinde Alp buzullarının önemli bir bölümünün uzun vadede varlığını sürdüremeyeceğini belirtiyor.
Yine de araştırmacılara göre tablo geri döndürülemez değil. Karbon emisyonlarının hızla ve kapsamlı biçimde azaltılması, dünyanın önemli buz rezervlerinin korunmasına katkı sağlayabilir. Himalayalar ve kutup bölgelerindeki büyük buz kütlelerinin korunması, küresel deniz seviyesindeki yükselişi sınırlamak ve kıyı bölgelerinde yaşayan milyarlarca insanı korumak açısından kritik önem taşıyor.
Kaynak:
