COP31 Başkanlıkları Türkiye ve Avustralya’ya açık mektup gönderen 92 sivil toplum kuruluşu, 2035’e kadar nihai enerji talebinin yüzde 35’inin elektrikle karşılanması hedefini desteklemeye hazır olduklarını açıkladı. Kuruluşlar, hedefin yenilenebilir enerji, enerjiye erişim, kamu finansmanı ve adil geçiş gibi koşullarla birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.
New York İklim Haftası kapsamında düzenlenen Elektrifikasyon Günü’nde COP31 Türkiye Başkanlığı’nın Elektrifikasyon Girişimi ve Taahhüdü’nün ayrıntılarını açıklaması beklenirken, dünyanın farklı bölgelerinden 92 sivil toplum kuruluşu ve ağı, girişime ilişkin beklenti ve koşullarını Türkiye ve Avustralya COP31 Başkanlıklarına ileten açık mektup yayımladı.
Kuruluşlar, COP31 kapsamında önerilen 2035’e kadar küresel nihai enerji talebinin yüzde 35’inin elektrikle karşılanması hedefini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Ancak elektrifikasyonun başlı başına bir hedef olarak değil, fosil yakıtlardan çıkışı hızlandıracak bir araç olarak ele alınması gerektiğini vurguladı.
Açık mektupta, hedefin anlamlı bir dönüşüme yol açabilmesi için elektriğin yenilenebilir kaynaklardan üretilmesi, enerjiye erişimi olmayan topluluklara ulaştırılması ve gerekli finansmanın sağlanması gerektiği ifade edildi. Kuruluşlar ayrıca adil geçiş, iklim finansmanı ve iklim değişikliğine uyum başlıklarında yürütülen müzakerelerde ilerleme kaydedilmesi çağrısında bulundu.
Elektrifikasyon için yedi temel koşul
92 kuruluş, hükümetlere, COP31 Başkanlıklarına ve Birleşmiş Milletler’e elektrifikasyon hedefinin yedi temel ilke üzerine kurulması çağrısında bulundu:
1. Elektrifikasyon yenilenebilir enerjiyle sağlanmalı: Elektrifikasyon, fosil yakıtlara bağımlılığı artırmak yerine azaltmalı.
2. Verimlilik ve yeterlilik öncelikli olmalı: Enerji kullanımında verimlilik artırılırken, insanların enerji ihtiyaçları veri merkezleri gibi yüksek enerji tüketen sektörlerin önünde tutulmalı.
3. Enerjiye erişim açığı kapatılmalı: Elektrifikasyon, bugün elektriğe erişimi olmayan topluluklara ulaşmalı.
4. Küresel hedef ulusal politikalarla desteklenmeli: Küresel ölçekte belirlenen hedefler, ülkelerin kendi hedefleri ve politikalarıyla hayata geçirilmeli.
5. Şebeke ve depolama altyapısı yenilenebilir enerjiye göre kurulmalı: Yeni altyapılar yenilenebilir enerji sistemlerini desteklemeli ve toplulukların haklarına saygı göstermeli.
6. Hedefler kamu finansmanıyla desteklenmeli: Elektrifikasyon taahhütlerinin uygulanabilmesi için kamu finasmanı ve somut uygulama araçları sağlanmalı.
7. Kritik mineraller yeni çevresel ve toplumsal zararlar yaratmamalı: Enerji dönüşümü için gerekli kritik minerallerin çıkarılması, geçmişteki madencilik faaliyetlerinin yol açtığı çevresel ve toplumsal zararları tekrarlamamalı.
Kuruluşlar, bu ilkelerin hayata geçirilmesi halinde COP31 Başkanlıkları ve hükümetlerle birlikte çalışmaya hazır olduklarını da açıkladı.
Beyond Fossil Fuels Program Direktörü Pierre Terras, elektrifikasyonun iklim mücadelesinin en güçlü araçlarından biri olabileceğini ancak bunun yenilenebilir enerjiyle gerçekleştirilmesi ve fosil yakıtların kullanımını azaltması gerektiğini ifade etti.
Terras, özellikle yapay zekâ yarışının etkisiyle büyüyen veri merkezlerine dikkat çekerek, bu tesislerin fosil yakıtla çalışan elektrik üretiminin genişlemesine katkıda bulunduğunu savundu.
Greenpeace Türkiye’den Emel Türker Alpay da elektrifikasyonun iklim açısından anlamlı olabilmesi için fosil yakıtların yerini alması gerektiğini söyledi. Alpay, COP31’de yenilenebilir enerjiyle çalışan, finanse edilen ve enerji dönüşümünün dışında kalan toplulukları da kapsayan adil bir elektrifikasyon hedefi oluşturulması çağrısında bulundu.
350.org Pasifik ve Karayipler Program Direktörü Fenton Lutunatabua ise Türkiye ve Avustralya’nın COP31 Başkanlığı sürecinde fosil yakıtlardan çıkış konusunun yeterince gündeme gelmediğini belirtti.
Climate Action Network Australia Strateji Direktörü Kathryn McCallum, elektrifikasyonun fosil yakıtlardan uzaklaşmayı hızlandırması, yenilenebilir ve adil olması halinde desteklenebileceğini belirtti. Avustralya’nın yeni kömür ve gaz projelerine onay vermeyi sürdürüp sürdürmeyeceğinin bu aşamada önemli olduğunu ifade etti.
92 kuruluş, elektrifikasyonun doğru koşullarda uygulanması halinde COP31’in önemli sonuçlarından biri olabileceğine dikkat çekerek Türkiye ve Avustralya başta olmak üzere hükümetlerle birlikte çalışmaya hazır olduklarını açıkladı.
