Türkiye, 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda her ilin iklim risklerini ve sera gazı emisyonlarını belirleyecek yeni bir düzenlemeye gidiyor. Bu kapsamda, yerel iklim planları, tüm illeri kapsayan ortak sistem altında ele alınacak. Her il, kendi iklim risklerini ve emisyonlarını tespit ederek azaltım hedeflerini, uygulamaya geçireceği eylemleri ve finansman kaynaklarını belirleyecek.
Bu kapsamda, İklim Kanunu uyarınca hazırlanan ve 4 Ağustos tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik önemli bir yol haritası sunuyor.
Yapılan yeni düzenlemeyle iklim değişikliğiyle mücadelenin yerel düzeyde daha planlı, ölçülebilir ve uygulanabilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
Bugüne kadar belediyeler tarafından farklı yöntemlerle hazırlanan yerel iklim planları, yeni düzenlemeyle tüm illeri kapsayan ortak sistem altında değerlendirilecek.
Böylece iklim politikaları yalnızca çevre birimlerinin çalışma alanı olmaktan çıkarılarak enerji, ulaşım, sanayi, tarım, su yönetimi, şehircilik ve yatırım politikalarına entegre edilecek. Yerel düzeyde enerji dönüşümünü hızlandıran, kurumlar arası iş birliğini güçlendiren ve düzenli olarak takip edilen bir yapı kurulması hedefleniyor.
Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı kapsamındaki hedeflerinin yerel planlarla somut yatırımlara ve uygulanabilir projelere dönüştürülmesi, böylece 2053 net sıfır emisyon hedefine katkı sağlanması amaçlanıyor.
Sürecin yerel yönetimler tarafından sağlıklı yürütebilmesi için; İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları’nın (YİDEP) hazırlanması, uygulanması ve izlenmesine ilişkin teknik kılavuzlar hazırlanarak güncel tutulacak.
Bu kapsamında kurulacak internet tabanlı E-YİDEP sistemine belediyeler ve ilgili kurumlar tarafından veri girilecek, planların uygulanma durumu ve sonuçları düzenli olarak izlenecek. Planlar ve elde edilen sonuçlar ise İklim Portal üzerinden kamuoyuyla paylaşılacak.
Yönetmelikle her iklim eyleminin tahmini bütçesi ve olası finansman kaynakları planlama aşamasında belirlenecek. Böylece çatı GES, enerji verimliliği, elektrikli ulaşım ve düşük karbonlu altyapı çalışmaları, maliyeti, uygulama takvimi, sağlayacağı enerji tasarrufu ve emisyon azaltımı belirlenmiş yatırım projelerine dönüştürülecek.
2028-2032 dönemini kapsayan İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları, 31 Aralık 2026’ya kadar valilerin başkanlığında kurulacak ve iklim planları 31 Aralık 2027’ye kadar karara bağlanacak. Beş yılda bir güncellenecek olan planların uygulanması E-YİDEP sistemi üzerinden yıllık olarak izlenebilecek.
Gelecek dönemde ulusal ve uluslararası kaynakların YİDEP öncelikleriyle uyumlu projelere yönlendirilmesi ve yerel yönetimlerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.
