Sivil toplum ve toplumsal fayda alanındaki çalışmaların görünür kılınmasını hedefleyen SosyalUp’ın “Etki Odaklı Sohbetler” YouTube serisinin 59’uncu bölümüne Açık Açık Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Jülide Erdoğan konuk oldu. Programda, Açık Açık Derneği’nin kuruluş hikâyesi, şeffaflık ve hesap verebilirlik yaklaşımı, bağışçılık ekosistemine yönelik çalışmaları, Bağışçı Hakları Beyannamesi, bağışçı davranışları ve Türkiye’de bağışçılık eğilimleri ele alındı.
Açık Açık Derneği’nin 2016 yılında kurulduğunu ve bu yıl 10’uncu yıllarını kutladıklarını belirten Açık Açık Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Jülide Erdoğan, kuruluş sürecini şu sözlerle anlattı: “Açık Açık Derneği kurulurken bireylerde ve en başta sivil toplum olmak üzere diğer sektörlerde açık iletişim, şeffaflık ve hesap verebilirlik değerleri doğrultusunda hareket etme amacı vardı. Bunu yaparken özellikle kurumların hem bağış yaparken hem de sivil toplum kuruluşlarının bağışçılık süreçlerinde iyi örnekler çıkartabilmelerine ve bunları yaygınlaştırmalarına odaklanıldı. 10 senedir Açık Açık bunu yapıyor. O dönemde kurucularımız Itır Erhart ve Renay Onur ile birlikte bir ekip olarak bu süreci başlattık. Temel olarak şeffaflık ve hesap verebilirlik kavramlarını Türkiye’de yaygınlaştırmak ve bağışçılık sistemini desteklemek için yola çıktık.”
Derneğin platform yapısına ve sürdürülebilir modeline değinen Erdoğan, şu ifadeleri kullandı: “Açık Açık Derneği olarak bir platformumuz var. Bu platformda bir altyapı bulunuyor. Burada sivil toplum kuruluşları ve sosyal girişimciler yer alıyor. Bu sene yaklaşık 160 sivil toplum kuruluşu ve sosyal girişimci sistemin içerisinde yer alıyor. Kurumlar finansal raporlarını, kurumsal yönetişim modellerini, etki raporlarını ve bağışçılıkla ilgili sistemlerini bu altyapıya yüklüyor. Bağışçılar ise bu platform üzerinden tematik olarak kurumları inceleyebiliyor ve şeffaflık ile hesap verebilirlik ilkelerini kabul eden kurumlarla çalışma imkânı buluyor.”
Açık Açık’ın herhangi bir puanlama ya da sıralama sistemi olmadığını vurgulayan Erdoğan, “Biz bir ölçümleme, puanlama ya da sıralama yapmıyoruz. Tüm kurumlara eşit mesafede duruyoruz. Belirli standartları kabul eden sivil toplum kuruluşları ve sosyal girişimciler bu sürecin içine dahil oluyor” dedi.
Bağışçı Hakları Beyannamesi’nin önemine dikkat çeken Erdoğan, şu değerlendirmeyi yaptı: “Bağışçı Hakları Beyannamesi Açık Açık’ın en önemli bileşenlerinden biri. Sivil toplum kuruluşları bu beyannameyi imzalıyor ve kamuya açık şekilde paylaşıyor. Bağışçılar bu sayede bağış yaparken hangi haklara sahip olduklarını biliyor. Kurumdan finansal rapor isteyebilir, bağışın nasıl kullanıldığını öğrenebilir ve hedef gruplara nasıl ulaşıldığını takip edebilir. Bu çerçeve hem bağışçı hem de sivil toplum kuruluşu için ortak bir değer alanı oluşturuyor.”
Bağışçılıkta güven unsurunun önemine değinen Erdoğan, “Sivil toplumda olduğu kadar diğer sektörlerde de şeffaflık ve hesap verebilirlik çok kritik. İnsanların birlikte çalışabilmesi için en önemli unsur birbirine güven duymasıdır” ifadelerini kullandı.
Bağışçıların karar süreçlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, “Bağışçılar artık yaptıkları bağışın neye etki ettiğini bilmek istiyor. Öncelikle hangi alanı destekleyeceklerine karar veriyorlar. Eğitim, çevre ya da yardım alanı gibi tematik tercihler yapıyorlar. Daha sonra da sivil toplum kuruluşunun etki odaklı çalışıp çalışmadığına bakıyorlar” dedi.
Türkiye’de bağışçılık eğilimlerine ilişkin verileri de paylaşan Erdoğan, “Türkiye’de bağışçılık genellikle yardım temelli hizmetler, eğitim ve afet-acil durum alanlarında yoğunlaşıyor. Kültür ve sanat alanına yapılan bağışlar ise görece daha düşük seviyede kalıyor” ifadelerini kullandı.
Bağışçılara önerilerde bulunan Erdoğan, sözlerini şöyle tamamladı: “Öncelikle hangi konuyu destekleyeceklerine net karar vermeleri gerekiyor. Daha sonra şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleriyle çalışan sivil toplum kuruluşlarını tercih etmeleri önemli. Bağış sürecini bir paydaşlık ilişkisi olarak görüp kurumlarla açık iletişim içinde olmalarını öneriyoruz. Bu süreçte aktif katılım çok kıymetli.”
Etki Odaklı Sohbetler YouTube serisinin 59. bölümünü izlemek için:
https://youtu.be/Khttps://open.spotify.com/episode/6DOpXJT7UJj4IPynbRJhUpcVeTRxo_Gk?si=Qw0UqSfSb9ZYNgNH
Podcast olarak dinlemek için:
https://open.spotify.com/episode/6DOpXJT7UJj4IPynbRJhUp