Yapılan yeni bir araştırma, hava kirliliğindeki ince partiküllerin solunması nedeniyle her yıl küresel olarak bir milyondan fazla insanın öldüğünü ortaya koyuyor. Bu ölümlerin yarısından fazlası Doğu Asya’da meydana geliyor.
Avustralya’daki Monash Üniversitesi araştırmacılarının yayınladığı yeni çalışma, yangınlar, toz ve aşırı hava kirliliği olayları gibi durumlarda görülen ani kirlilik artışlarının daha küçük şehirleşmiş bölgelerde de etkili olduğunu gösteriyor.
Araştırma, 13 binden fazla şehir ve kasabayı içeren ve 2019 yılına kadar olan verileri esas alan kapsamlı bir çalışma ile gerçekleştirildi.
Sonuçlar, hava kirliliğinin özellikle Doğu Asya’da olmak üzere, dünya genelinde önemli bir ölüm nedeni olduğunu ortaya koydu. Bu bölgede, hava kirliliğine bağlı ölümler ortalamadan yüzde 50 daha fazla.
2019 yılına kadar dünya genelinde 13.000’den fazla şehir ve kasabadaki PM2,5 kirlilik seviyelerini ve ölüm oranlarını inceleyen çalışma, The Lancet Planetary Health dergisinde yayımladı.
Daha önceki çalışmalar yüksek kirliliğe sahip şehirlerde yaşayanların uzun süreli maruz kalma etkilerine odaklanırken, Profesör Yuming Guo liderliğindeki yapılan yeni araştırma, kısa süreli kirliliğin küresel etkilerini haritalayan ilk çalışma olarak nitelendiriliyor.
Araştırmcılar, yalnızca birkaç saat ile birkaç günlük PM2,5 maruziyetinin bile her yıl, özellikle Asya ve Afrika’da olmak üzere, bir milyondan fazla erken ölüme neden olduğunu ortaya koydu. Bu ölümlerin beşte birinden fazlası şehirlerde gerçekleşti.
Çalışmaya göre:
· Küresel ölüm oranının yaklaşık yüzde 65,2’si kısa süreli PM2,5 maruziyetine bağlı olarak Asya’da gerçekleşiyor.
· Afrika’da bu oran yüzde 17
· Avrupa’da yüzde 12,1
· Amerika’da yüzde 5,6
· Okyanusya’da yüzde 0,1
Doğu Asya, Güney Asya ve Batı Afrika’daki kalabalık ve aşırı kirli bölgelerde ölüm en yüksek seviyede.
Avustralya’daki çoğu bölgede atfedilebilir ölüm sayısında küçük bir düşüş görülüyor. 2019 yılında yüzde 0,76 olan oran 2000 yılında yüzde 0,54’e düştü. Bunun olası nedenlerinden biri, 2019’da yaşanan orman yangınları gibi aşırı hava koşullarına bağlı olayların artan sıklığı ve ölçeği olabilir.
Çalışma, hava kirliliğinden en çok etkilenen yerlerde, yüksek PM2,5 konsantrasyonlarına maruziyeti önlemek için hava kirliliği uyarı sistemleri ve toplumsal tahliye planları gibi hedefli müdahalelerin uygulanmasının, akut sağlık zararlarını azaltabileceğini öneriyor.
Kaynak:
