Aralarında Türk gelişim biyoloğu Gizem Gümüşkaya’nın da bulunduğu bilim insanları, zarar görmüş sinir dokusunu onarabilen, insan hücrelerinden yapılmış minik robotlar geliştirdi.
Mimarlık alanında yüksek lisans yapmak için geldiği ABD’de sentetik biyolojiye ilgi duyan doktora öğrencisi Gizem Gümüşkaya, Antrobot adı verilen küçük robotların, tek bir insan hücresinden 2 hafta süresinde türeyebilen çok hücreli, kendi kendine hareket edebilen mini robotlar olduğunu söylüyor.
İnsan hücrelerinden üretilen küçük canlı robotlarla hasarlı dokuları iyileştirmeye yardımcı olmanın yanı sıra bunları mimarlık alanında da yapı malzemesi olarak kullanarak çevre dostu yeni inşaat metotları geliştirmeyi hedefliyor.
Tufts ve Harvard Üniversitelerinde doktora öğrencisi olan Gümüşkaya’nın birlikte çalıştığı bilim insanları, antrobotları insan nefes borusu hücrelerini kullanarak geliştirdi. Tıpta çığır açma potansiyeline sahip minik robotlar dünyanın önde gelen tüm bilim dergilerinde geniş yer buldu.
Bu küçük robotlar, insan saçı inceliğinde ve bir kalemin sivri ucu kadar minik yapılar.
Lisans eğitimini İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesinde tamamlayan Gümüşkaya, ardından Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde mimarlık yüksek lisansı yapmak üzere Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti.
Yüksek lisansını yaparken sentetik biyoloji ile tanıştığını belirten Gümüşkaya, bu alanda da tasarım yapabildiğini ve hücrelerin DNA’larıyla oynayarak yeni biyolojik yapılar üretilebildiğini aktarıyor.
Yüksek lisans eğitiminin ardından Tufts ve Harvard Üniversitelerinde laboratuvarı olan biyolog Michael Levin ile doktora çalışmalarına başlayan Gizem Gümüşkaya, 5 yıl boyunca sentetik biyoloji alanında daha derin çalışma fırsatı buldu.
Kendi kendini inşa eden sentetik yaşam mimarileri: Antrobotlar
Gümüşkaya, antrobotları tasarım gereği kendi kendini inşa eden sentetik yaşam mimarileri olarak tanımlıyor.
Yapılması gereken tek şeyin ‘’antrobotların’’ glukoz içerikli bir sıvıyla beslenmesi olduğunu ifade eden Gümüşkaya, bunların 2 haftanın sonunda kendi kendine hareket edebilen canlılara dönüştüğünü ve beslenme dışında geri kalan her şeyi kendi kendilerine yapabildiklerini söylüyor.
Nihai hedefinin antrobotların mimarlık alanında kullanılması olduğunu vurgulayarak, ‘’Küresel ısınmayla doğaya salınan karbonların yüzde 40’ından fazlası inşaat sektöründen geliyor. Bu özelliği mimarlığa getirebilirsek küresel ısınma açısından da çok güzel sonuçlar elde edebileceğimiz yeni metotlar geliştirebiliriz.’’
Nihai amacının, minik robotların daha büyük hallerini geliştirmek ve yapı malzemesi olarak kullanmak olduğunu belirtiyor.
Antrobotların biyolojik tabanlı canlılar olmaları nedeniyle tıpta birçok uygulama alanı olduğuna işaret eden Gümüşkaya, bunların hasar görmüş sinir hücrelerini iyileştirebildiğinin altını çiziyor.
Gümüşkaya, bu minik robotların sinir zedelenmeleri, Alzheimer, Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıkların tedavisinde kullanılabileceğini, bu alandaki araştırmalarına devam edecekleri bilgisini aktardı.
İnsan vücudunda zarar görmüş dokular üzerindeki deneylerin tamamlanmasının ardından ABD Gıda ve İlaç Dairesi ile iletişime geçeceklerini ifade etti.
Bu robotların genetikle oynanarak üretilmediğini vurgulayan Gümüşkaya, ‘’Bir hastanın kendi hücrelerinden robotlar yapabileceğiz. Dolayısıyla, onları hastanın vücuduna geri yerleştirdiğimiz zaman minik robotlar yabancı madde olarak algılanmayacak ve doku reddi olmayacak. Tamamen hastanın kendi DNA’sını taşıyan bir robotlar olacak’’ dedi.
Söz konusu robotların hücrelerin kendi biyolojik zekaları kullanılarak üretildiğini, ileride yapay zekanın devreye girmesiyle daha ilginç noktalara taşınabileceğini dile getirdi.
Kaynak:
