Demokrasi, giderek daha görünür hale gelen yeni bir tehditle karşı karşıya: iklim krizi. Uluslararası yeni bir araştırma, sel, orman yangınları ve aşırı sıcaklıkların seçim süreçlerini ciddi biçimde aksattığını ortaya koydu.
Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü’nün (IDEA) hazırladığı kapsamlı analiz, son 20 yılda 52 ülkede en az 94 seçim ve referandumun iklim kaynaklı afetlerden etkilendiğini gösteriyor. Bulgular, özellikle 2024 yılında bu etkinin belirgin şekilde arttığını ortaya koyuyor: 18 ülkede yapılan 23 seçim, doğrudan doğal afetler nedeniyle sekteye uğradı.
Brezilya, Bosna-Hersek ve Senegal gibi ülkelerde etkili olan bu olaylar; sandıkların kurulmasını zorlaştırdı, seçmenleri yerinden etti ve bazı durumlarda seçim süreçlerinin son anda değiştirilmesine yol açtı.
Çalışmanın yazarlarından King’s College London siyaset profesörü Sarah Birch, seçim takvimlerinin artık iklim riskleri dikkate alınarak planlanması gerektiğini vurguluyor.
Rapora göre, bugüne kadar 100’den fazla iklim kaynaklı kriz olayı seçim süreçlerini doğrudan etkiledi. Bunun çarpıcı örneklerinden biri 2019’daki Mozambik seçimleriydi. Idai Kasırgası’nın yol açtığı yıkım, binlerce evi, okulu, elektrik hattını ve altyapıyı sular altında bıraktı. Binlerce insan güvenli bölgelere tahliye edildi. Bu durum seçim sonuçları ve meclis dağılımı üzerinde etkili oldu.
Benzer şekilde, 2024’te Senegal’de yapılan parlamento seçimlerinde yaşanan yoğun yağış ve sel felaketi sırasında itfaiye ekipleri seçim gözlemcilerini sandıklara ulaştırmak için devreye girdi.
İklim krizinin bir diğer etkisi olan aşırı sıcaklar da seçim güvenliğini giderek daha fazla zorluyor. 2022’den bu yana en az 10 seçim, yüksek sıcaklıklar nedeniyle aksadı.
Filipinler’deki son genel seçimlerde aşırı sıcaklar nedeniyle bazı oy sayım cihazları aşırı ısındı ve kabul edilen oy pusulalarını sistem dışına attı. Seçim günü yaşanan bu teknik aksaklıklar, sürecin güvenilirliğine dair endişeleri artırdı.
Uzmanlara göre özellikle nüfusu 10 milyonu aşan büyük şehirler, artan sıcak hava dalgalarından daha fazla etkileniyor.
Raporda, seçimleri düzenleyen kurumların meteoroloji, çevre ve afet yönetimi birimleriyle daha yakın çalışması gerektiği vurgulanıyor.
Bazı ülkelerde bu yönde adımlar atılmaya başlanmış durumda. Peru’da seçim görevlilerine afet risk yönetimi eğitimi verilirken, Kanada’nın Alberta eyaleti orman yangını riskini azaltmak için seçim tarihini Mayıs’tan Ekim’e kaydırmaya hazırlanıyor.
Griffith Üniversitesi siyaset profesörü Ferran Martínez i Coma ise durumu şöyle özetliyor:
“Doğal afetlerin sıklığı arttıkça hazırlık ve planlama hayati hale geliyor. Seçimlerin güvenilirliği ve dayanıklılığı artık doğrudan bu hazırlık kapasitesine bağlı.’’
Kaynak:
