Kendi kendine öğrenen teknolojilerin “vaftiz babası” olarak anılan Geoffrey Hinton, bu güçlü teknolojinin kontrolsüz bırakılmasının ciddi riskler taşıdığı uyarısında bulundu.
Yapay zekâ “direksiyonu olmayan çok hızlı bir araba” ise, düzenlemelerin bu araca bir direksiyon kazandırması gerektiğini savunan Nobel ödüllü bilim insanı ve yapay zekâ öncüsü Geoffrey Hinton, bu güçlü teknolojinin kontrolsüz bırakılmasının ciddi riskler taşıdığı uyarısında bulundu.
Birleşmiş Milletler Sosyal Kalkınma Araştırma Enstitüsü (UNRISD) ile ortaklaşa düzenlenen Dijital Dünya Konferansı’nda (DWC) konuşan Profesör Hinton, yapay zekâdaki hızlı ilerlemelerin toplumların yararına olacak şekilde dikkatle yönlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
“Freni olmayan bir arabayla yokuş aşağı giderseniz, başınız ciddi şekilde belaya girer” diyen Hinton, ‘’ama direksiyon yoksa, durum daha da vahim olur” ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalar, yapay zekâ politikalarının küresel ölçekte hız kazandığı bir dönemde geldi. Hükümetler ve Birleşmiş Milletler’e bağlı platformlar, yapay zekânın küresel ekonomi ve toplumsal yaşam üzerindeki etkisi büyüdükçe yönetişim, kapsayıcılık ve risk yönetimi konularına daha fazla odaklanıyor.
Yapay zekâ sektörünün büyüme hızı dikkat çekici
BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD) 2025 Teknoloji ve İnovasyon Raporu’na göre, küresel yapay zekâ pazarı 2023’te 189 milyar dolar seviyesindeyken, 2033’te 4,8 trilyon dolara ulaşacak. Bu, yalnızca on yıl içinde Japonya ekonomisinden daha büyük bir ekonomik yapı anlamına geliyor.
Ancak bu teknolojiyi geliştirme ve yönlendirme kapasitesi hâlâ yalnızca birkaç ülke ve şirketin elinde bulunuyor. UNCTAD Geçici Genel Sekreteri Pedro Manuel Moreno, Bilim ve Teknoloji Komisyonu’nda yaptığı konuşmada bu yoğunlaşmanın küresel eşitsizlikleri derinleştirebileceğine dikkat çekti.
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) Genel Sekreteri Doreen Bogdan-Martin ise, üretken yapay zekânın gelişmiş “Küresel Kuzey” ülkelerinde benimsenme hızının, gelişmekte olan “Küresel Güney”e kıyasla neredeyse iki kat daha hızlı olduğunu belirtti.
Cenevre’de ve dünyanın farklı yerlerinde gerçekleşen yoğun yapay zekâ ve dijital teknoloji faaliyetleri, tüm ülkelerin bu dönüşümden fayda sağlayabilmesi ve yapay zekâyı düzenleyebilmesi için uluslararası çabanın arttığını gösteriyor.
Bilim ve Teknoloji Komisyonu daha çok küresel dijital politikalar üzerine yoğunlaşırken, Sosyal Kalkınma için Yapay Zekâ Konferansı’nda öne çıkan başlıklar; şeffaflık, hesap verebilirlik ve hak temelli yönetişim oldu. Özellikle algoritmik önyargılar, şeffaf olmayan sistemler ve büyük veri setlerinin az sayıda dev şirketin elinde toplanması gibi riskler dikkat çekti.
UNRISD ve uluslararası sivil toplum kuruluşu World Digital Technology Academy tarafından düzenlenen konferansa katılanlar, yapay zekânın sosyal koruma, iş gücü piyasaları, eğitim ve yeşil enerji dönüşümündeki artan rolünü değerlendirdi. Katılımcılar, kırılgan grupların korunması ve teknolojik dönüşümün faydalarının daha adil paylaşılması gerektiği konusunda görüş birliğine vardı.
Veri odaklı yaklaşım
Yapay zekâ politikalarının sağlam bir zemine oturabilmesi için veri temelli yaklaşımların şart olduğu vurgulanıyor. Bu kapsamda BM’nin Bağımsız Uluslararası Yapay Zekâ Bilimsel Panelnin ilk yüz yüze toplantısı Madrid’de gerçekleştirildi.
Panelin eş başkanı, Nobel Barış Ödüllü gazeteci Maria Ressa, giderek güçlenen yapay zekâ araçlarının “anlatı savaşı” yoluyla yanlış bilgiyi yayarak demokratik sistemleri zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Medya ve yargı gibi kurumların aşınması ve hesap verebilirliğin ortadan kalkmasıyla birlikte stratejik yolsuzluk riskinin artabileceğini ifade etti.
Panelin bulguları, Temmuz ayında yine Cenevre’de düzenlenecek olan Yapay Zekâ Yönetişimi Küresel Diyaloğu için temel oluşturacak.
Küresel iş birliği vurgusu
Kanadalı bilgisayar bilimci Yoshua Bengio ile birlikte panele eş başkanlık eden Ressa’nın çalışmaları, küresel diyalog sürecine yön verecek.
Küresel Diyalog, 193 Birleşmiş Milletler üye devletinin yanı sıra özel sektör, sivil toplum, akademi ve teknoloji dünyasını bir araya getirerek en iyi uygulamaları paylaşmayı ve yapay zekâ yönetişimi konusunda ortak yaklaşımlar geliştirmeyi amaçlıyor.
BM Dijital ve Yeni Teknolojiler Özel Temsilcisi Amandeep Gill’e göre bu süreç, bilimsel verilerle desteklenen ve çok disiplinli bakış açılarını bir araya getiren bir politika üretim modeli sunuyor.
Kaynak:
https://news.us15.list-manage.com/track/click?u=372753f560ef60c400f1a4f3f&id=30461148a5&e=8b42edf312
