Britanya’da kelebek popülasyonlarına ilişkin yarım asırlık veriler, doğadaki dengenin hızla bozulduğunu ortaya koydu. Dünyanın en kapsamlı böcek izleme programına göre ülkedeki kelebek türlerinin yarısından fazlası gerileme sürecine girdi.
Britanya’da 1976’dan bu yana bilimsel olarak kaydedilen 44 milyondan fazla kelebek gözlem verisi, 58 yerli türün 33’ünün azaldığını, yalnızca 25’inin arttığını ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre küresel ısınma bazı kelebek türleri için avantaj sağlıyor. Mor imparator, kızıl amiral ve virgül kelebeği gibi türler, artan sıcaklıkların etkisiyle Britanya’nın kuzeyine doğru yayılıyor ve popülasyonları ciddi oranda artıyor.
Ancak durum türlerin tamamı için geçerli değil. Özellikle sulak alanlar, ormanlar veya çiçek açısından zengin çayırlara bağımlı olan nadir kelebekler ciddi düşüşler yaşıyor.
Butterfly Conservation’ın bilim direktörü Richard Fox, “Bu tablo birkaç yıl önce öne sürülen ‘böcek kıyameti’ kadar dramatik değil, ancak veriler kelebeklerin özellikle son 50 yılda ciddi biçimde azaldığını açıkça gösteriyor” dedi.
Habitat kaybı ve dolaylı iklim etkisi
Uzmanlara göre düşüşün temel nedeni yaşam alanlarının yok olması. Özellikle geçmişte yaygın olan geleneksel orman yönetimi uygulamalarının terk edilmesi, kelebeklerin ihtiyaç duyduğu güneşli ve çiçek açısından zengin alanların kaybına yol açtı.
Bunun yanı sıra kirlilik ve iklim değişikliği birlikte hareket ederek ekosistemleri dönüştürüyor.
Fox, “Yağmur artık seyreltilmiş bir gübre gibi. Bitki topluluklarının yapısını, bileşimini ve hatta kimyasını değiştiriyor. Bu da kelebeklerin yaşam döngüsünü doğrudan etkiliyor” ifadelerini kullandı.
Buna rağmen koruma çalışmaları bazı türlerde çarpıcı başarılar sağladı. 1979’da Britanya’da nesli tükendiği ilan edilen büyük mavi kelebek, özel olarak yönetilen çayırlara yeniden kazandırıldı ve türün sayısı 1983’ten bu yana çarpıcı biçimde arttı.
Benzer şekilde gümüş benekli skipper gibi bazı nadir türler de koruma çalışmaları sayesinde önemli artışlar gösterdi.
Araştırmanın en dikkat çekici yönlerinden biri ise veri toplama süreci. 1976’dan bu yana binlerce gönüllü, yaz aylarında düzenli yürüyüşlerle 7.600’den fazla noktada gözlem yaptı ve toplamda 1,5 milyon kilometreden fazla yol kat etti.
Uzmanlara göre asıl tehlike toplam kelebek sayısından çok tür çeşitliliğinin azalması.
Fox, durumu şu sözlerle özetliyor: “Nasıl ki şehirlerimizde küçük esnaf ve geleneksel meslekler kaybolduysa, doğadaki kelebek çeşitliliği de aynı şekilde yok oluyor.”
Uzmanlara göre çözüm daha fazla ve daha sağlıklı habitat oluşturmak. Ancak artan çevresel baskılar, bu mücadelenin her geçen gün daha acil hale gelmesine neden oluyor.
Kaynak:
