“Sürdürülebilir Kalkınmanın Hayata Geçirilmesi: 2030 ve Ötesi” başlıklı Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2026 yayımlandı.
Rapor, dünyanın 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na (SKA) ulaşma yolunda istenen ilerlemeyi sağlayamadığını ortaya koyarken, ülkelerin sürdürülebilir kalkınma gündemine yönelik ortak taahhütlerini korumayı sürdürdüğüne işaret ediyor.
193 Birleşmiş Milletler üyesinin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) kapsamındaki performansını değerlendiren raporda, bu yıl 169 ülke SDG Endeksi’nde yer aldı. Çalışmada ülkelerin performansı 123 gösterge üzerinden analiz edildi.
Rapora göre, mevcut ilerleme hızıyla 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı’nın hiçbirine 2030 yılına kadar tam anlamıyla ulaşılması mümkün görünmüyor. Küresel ölçekte hedeflerin yalnızca yüzde 16,5’i planlandığı şekilde ilerliyor.
En büyük ilerleme açığının bulunduğu alanlar ise sürdürülebilir şehirler ve topluluklar, deniz ve karasal ekosistemlerin korunması, açlığın sona erdirilmesi ve sürdürülebilir tarım ile barış, adalet ve güçlü kurumlar olarak sıralanıyor.
Rapora göre, bugüne kadar 190 ülkenin Gönüllü Ulusal Değerlendirme sürecine katılması, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın (SKA) ulusal politika gündemindeki önceliğini koruduğunu gösteriyor. Ancak hedeflerin uygulamaya geçirilmesi ve gerekli finansmanın sağlanması konusunda önemli eksiklikler devam ediyor.
Raporda, 2030 ve sonrasına yönelik daha somut yol haritalarının oluşturulması, uzun vadeli yatırım programlarının hayata geçirilmesi, bölgesel iş birliklerinin güçlendirilmesi ve küresel kamu malları için yeni finansman mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Ayrıca enerji, eğitim, sağlık, kentler, gıda ile dijital dönüşüm politikalarının birbirini tamamlayan bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemine dikkat çekiliyor.
En güçlü ilerleme Asya’da
Rapora göre, 2015 yılından bu yana Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) kapsamında en güçlü ilerleme Doğu ve Güney Asya’da kaydedildi. Çin ve Hindistan’ın SDG Endeksi’ndeki yükselişi ise dönemin en dikkat çekici gelişmeleri arasında gösteriliyor.
2026 SDG Endeksi’nde ilk üç sırayı Finlandiya, İsveç ve Danimarka aldı. Ancak rapor, üst sıralarda yer alan ülkelerin de iklim krizi, biyoçeşitlilik kaybı ve sürdürülemez tüketim kalıpları gibi alanlarda ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğuna dikkat çekiyor.
Rapor ayrıca, yüksek gelirli ülkelerin ulusal düzeyde güçlü SDG performansı sergilemelerine karşın, ithalat, tüketim, plastik kullanımı, pestisitler, karbon ayak izi ve küresel tedarik zincirleri aracılığıyla diğer ülkeler üzerinde olumsuz çevresel ve sosyal etkiler yaratabildiğini ortaya koyuyor. Söz konusu “uluslararası sınır ötesi etkiler”, sürdürülebilir kalkınma açısından temel risk alanlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Türkiye, 2026 SDG Endeksi’nde 70,2 puan alarak 169 ülke arasında 77. sırada yer aldı
Türkiye’nin performansı bölgesel ve OECD ortalamasının altında kalırken, ülkenin 2015 yılından bu yana SDG puanındaki artış 1,2 olarak hesaplandı.
Raporda Türkiye adına öne çıkan gelişmelerden biri ise veri altyapısındaki iyileşme oldu. Veri eksikliği oranı yüzde 3 seviyesinde gerçekleşirken, istatistiksel performans endeksi 2016’daki 72,6 seviyesinden 2024’te 79,3’e yükseldi. Rapora göre bu artış, sürdürülebilir kalkınma göstergelerinin izlenmesine yönelik veri altyapısının güçlendiğine işaret ediyor.
Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2026’ya göre Türkiye, yoksullukla mücadele, sanayi, inovasyon ve altyapı ile sağlık ve eğitim alanındaki bazı göstergelerde görece olumlu bir performans sergiliyor.
Buna karşılık insana yakışır iş ve ekonomik büyüme, eşitsizliklerin azaltılması, sorumlu üretim ve tüketim, iklim eylemi, barış, adalet ve güçlü kurumlar ile amaçlar için ortaklıklar, ilerlemenin yetersiz kaldığı başlıca alanlar arasında gösteriliyor.
Türkiye’de sürdürülebilir kalkınma alanında ilerleme sağlandığını düşünenlerin oranının düşük kaldığına dikkat çeken rapor, sürdürülebilir kalkınmaya ilişkin kamuoyu algısının da sınırlı olduğuna işaret ediyor.
Raporun sonuç bölümünde ise 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ulaşılabilmesi için siyasi taahhütlerin somut uygulamalarla desteklenmesi gerektiği vurgulanıyor. Güçlü finansman mekanizmaları, güvenilir veri altyapısı, etkin kamu politikaları ve uluslararası iş birliklerinin, hedeflere ulaşmada belirleyici unsurlar olduğu ifade ediliyor.
Kaynak:
https://sdgtransformationcenter.org/reports/sustainable-development-report-2026
