Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yapılan açıklamada, kontrolsüz iklim değişikliği, orman yangınları ve hava kirliliğinin sağlık, ekosistemler ve tarım üzerinde giderek artan ve devam eden olumsuz etkiler yarattığı ve milyonlarca ölüme neden olduğu belirtildi.
Dünya üzerinde yaşayan hemen herkes (her 10 kişiden 9’u), sağlıklı yaşam için belirlenmiş kriterlere uygun olmayan havayı soluyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre, soluduğumuz her nefes belirlenen kılavuz sınırlarını aşmış durumda ve yüksek düzeyde kirletici içeriyor. Bu durumdan en çok etkilenenler ise düşük ve orta gelirli ülkeler.
Bu çarpıcı bulgu, WMO Hava Kalitesi ve İklim Bülteni’nin son sayısında yer alan pek çok tedirgin edici keşiften sadece biri. Örneğin, 2024 yılının ilk sekiz ayında yoğun sıcaklık ve kalıcı kuraklık dönemlerinde küresel çapta herhangi bir azalma görülmediği, bunun da orman yangınları ve hava kirliliği riskini körüklediği vurgulanıyor.
WMO, ‘’Süregelen iklim değişikliği bu senaryoyla giderek daha sık karşılacağımızı gösteriyor. Disiplinler arası bilim ve araştırma, çözüm bulmanın anahtarıdır’’ diyerek uyarıyor.
Dünya Sağlık Örgütü ise, kirli hava ile akciğer kanseri, astım, kalp rahatsızlıkları, felç gibi olumsuz sağlık koşulları arasındaki bağlantıya dikkat çekiyor.
WMO uzmanı Lorenza Labrador yaptığı açıklama ile, yalnızca araçlardan ve sanayiden kaynaklanan ortam hava kirliliğinin yılda 4,5 milyondan fazla erken ölüme neden olduğunu aktarıyor.
Bu rakamın, sıtma ve HIV AIDS nedeniyle ölenlerin toplamından daha fazla olduğunu; hava kirliliğinin çağımızın en büyük çevresel riski haline geldiğini söylüyor.
Sülfatlar, nitratlar, amonyak, insan faaliyetlerinden ve orman yangınlarından kaynaklanan kurum dahil olmak üzere mikroskobik partiküller içeren havanın zararlı olduğu genel olarak anlaşılmış olsa da, diğer kirleticilerin de gıda güvenliği üzerinde zararlı etkileri olduğuna dikkat çekiliyor.
Mahsul verimi düştü
‘’Partikül madde mısır, pirinç ve buğday gibi temel ürünlerin verimliliğini ciddi şekilde etkileyebilir’’ diyen Labrador, ‘’Mahsul verimini etkileyen bu partikül madde kirliliğinin çoğu, toprak işleme ve hasat gibi arazi kullanım yöntemlerini kapsayan insan kaynaklı uygulamalardan kaynaklanıyor. Ayrıca, gübre uygulaması ve anız yakma işlemleri de buna katkı sağlıyor’’ şeklinde açıklama yaptı.
WMO yetkilisi, bu yıl 7 Eylül tarihinde düzenlenen Mavi Gökyüzü için Temiz Hava Günü’ne atıfta bulunarak, hava kirliliğinin yarattığı maliyetin önemini vurguladı ve hükümetleri sağlık, çevre ve ekonomiyi korumak için mücadeleye çağırdı.
Kaynak:
