Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), Asya’nın geçen yıl iklimle ilgili tehlikelerden en çok etkilenen bölge olduğunu bildirdi. Sel ve fırtınaların en çok Asya’yı vurduğunu ve can kaybına yol açtığını açıkladı.
WMO tarafından Avrupa’da iklim değişikliği çalışmasının hemen ardından yayımlanan Asya’da İklimin Durumu 2023 raporu, yüzey sıcaklığı, buzulların geri çekilmesi, deniz seviyesinin yükselmesi ve daha birçok göstergede iklim değişikliğinin hızlanma oranını değerlendirdi.
Rapora göre, 2023’te Asya’da hidro-meteorolojik olaylarla bağlantılı olarak 79 afet rapor edildi. Bunların yüzde 80’inden fazlası ve iki binden fazla kişinin hayatını kaybetmesine neden olan sel ve fırtınalardan kaynaklandı.
İklim krizinin toplumları, ekonomileri ve en önemlisi insan hayatını derinden etkileyen bu tür olayların şiddet ve sıklığını artırdığı vurgulandı.
1960-1990 döneminden bu yana ısınma eğiliminin neredeyse iki katına çıktığı Asya, sel, fırtına ve daha şiddetli hava dalgaları nedeniyle artan can kayıpları ve ekonomik kayıplar yaşayarak küresel ortalamadan daha hızlı ısınıyor. Geçen yıl, batı Sibirya’dan orta Asya’ya ve doğu Çin’den Japonya’ya kadar yüksek ortalama sıcaklıklar kaydedildi.
Asya’nın birçok yerinde 2023 yılında aşırı sıcaklar yaşandı. Bölgenin yıllık ortalama yüzeye yakın sıcaklığı, 1991-2020 ortalamasının 0,91C derece üzerinde gerçekleşerek kayıtlara geçen en yüksek ikinci sıcaklık oldu. Özellikle japonya ve Kazakistan rekor düzeyde sıcaklara sahne oldu.
Buna ek olarak, Turan Ovası (Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan), Hindikuş (Afganistan, Pakistan) ve Himalayalar’ın büyük bölümünün yanı sıra Ganj ve Brahmaputra Nehirlerinin aşağı mecrası (Hindistan ve Bangladeş) çevresinde yağış seviyesi normalin altında gerçekleşti.
Myanmar’daki Arakan Dağları ve Mekong Nehri’nin aşağı kısımları da normalden daha az yağış alırken, Güneybatı Çin 2023 yılının nerdeyse her ayında normalin altında yağış seviyeleriyle kuraklık yaşadı.
Buzulların geri çekilmesi ve permafrostun azalması
Kutup bölgeleri dışında en büyük buz hacmine sahip olan ve merkezinde Tibet Platosu’nun yer aldığı Yüksek Dağlık Asya bölgesinde yaklaşık 100.000 kilometrekare buzul bulunuyor. Son birkaç on yıldır, bunların çoğunun geri çekilmesi hızlanıyor. Gözlemlenen 22 buzuldan 20’si, rekor kıran yüksek sıcaklıklara ve kurak koşullara boyun eğerek kütle kaybetmeye devam ediyor.
İki veya daha fazla yıl boyunca donmuş toprak olarak bilinen permafrost, Kuzey Kutbu’nda artan hava sıcaklıklarına topraklarını teslim ediyor. Asya’da permafrostun en hızlı çözüldüğü yerler Ural Kutup Bölgesi ve Batı Sibirya’nın batı kısmı olarak bildiriliyor.
Raporda ayrıca Asya’nın yüksek dağlık beölgelerindeki buzulların çoğunun rekor kıran yüksek sıcaklıklar ve kurak koşullar nedeniyle önemli ölçüde kütle kaybettiği vurgulanıyor.
Herkes için erken uyarı
Rapor, 1970’ten 2021’e kadar hava, iklim ve su aşırılıklarına atfedilen 3.612 felaket yaşandığını, 984.263 kişinin yaşamını kaybettiğini ve 1,4 trilyon dolarlık ekonomik kayıp yaşandığını gösteriyor.
Bölge, dünya çapında doğal afetlerin neden olduğu ölümlerin tamamının yüzde 47’sini temsil ederken, tropikal siklonlar bildirilen ölümlerin önde gelen nedeni oldu.
Bunları hafifletmek için WMO ve ortakları, hayat kurtarmak ve iklim krizinin daha da kötüleştirdiği gelecekteki ekonomik krizleri önlemek için güçlü bir erken uyarı ve afet riski azaltma sistemini savunuyor.
Raporun yazarlarından BM Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCAP) Genel Sekreteri Armida Salsiah Alisjahbana, ‘’Erken uyarı ve daha iyi hazırlık binlerce hayat kurtardı’’ dedi.
ESCAP ve WMO’nun ortaklaşa çalışarak, iklim krizi artmaya devam ederken kimsenin geride kalmaması amacıyla bölgedeki herkese erken uyarı sistemleri dahil, iklim tutkusunu arttırmak ve sağlam politikaların uygulanmasını hızlandırmak üzere yatırım yapmaya devam edeceklerini söyledi.
Kaynak:
