Carbon Brief ve Guardian tarafından ortak yürütülen bir araştırmaya göre, ülkelerin yüzde 85’inden fazlası, Kolombiya’da yapılacak COP16 biyoçeşitlilik zirvesi öncesinde yeni doğa taahhütlerini sunma konusunda BM’nin belirlediği son tarihi kaçıracak gibi görünüyor.
G7 ülkelerinden üçü, 21 Ekim – 1 Kasım tarihlerinde Kolombiya’nın Cali şehrinde yapılacak görüşmeler öncesinde, ulusal biyoçeşitlilik stratejileri ve eylem planları (NBSAP’ler) olarak bilinen yeni ulusal taahhütlerini sunmayan ülkeler arasında yer alıyor.
Dünya biyoçeşitliliğinin yüzde 70’ine ev sahipliği yapan 17 “megadiverse” (biyolojik çeşitlilik açısından zengin) ülkeden yalnızca beşi doğa kaybıyla mücadeleye yönelik yeni taahhütler vermiş durumda.
Amazon yağmur ormanlarının büyük çoğunluğuna sahip olan üç ülke – Brezilya, Peru ve COP16’ya ev sahipliği yapacak Kolombiya – görüşmeler öncesinde yeni doğa planları sunmayı başaramadı.
Dünyanın en büyük ikinci yağmur ormanı olan Amazon’un ardından gelen Afrika’daki Kongo Havzası’ndan sorumlu altı ülkenin tamamı da son tarihi kaçırdı.
Dünya genelindeki çevre bakanlıklarından temsilciler tarafından yapılan açıklamalarda, “teknik zorluklar” ve “yapısal engellerin” son tarihe uymalarında engel teşkil ettiği ifade edildi.
Dünyadaki biyoçeşitlilik, insanlık tarihindeki en hızlı düşüşü yaşıyor.
Yaklaşık bir milyon hayvan ve bitki türü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya ve insan faaliyetleri, kara yüzeyinin yüzde 70’ini ve okyanusun yüzde 87’sini değiştirmiş durumda.
Kaçırılan son tarihler ve gecikmeler
2022’deki COP15 zirvesinde, ülkeler doğa kaybını 2030 yılına kadar durdurmayı ve tersine çevirmeyi hedefleyen Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi (GBF) adı verilen önemli bir anlaşmayı imzaladı. Bu anlaşma genellikle “doğa için Paris Anlaşması” olarak nitelendiriliyor.
Anlaşma kapsamında, ülkeler Ekim 2024’teki COP16’ya kadar yeni ulusal biyoçeşitlilik stratejileri ve eylem planlarını (NBSAP) sunmayı kabul ettiler.
NBSAP’lerin, her bir ülkenin biyoçeşitlilik kaybıyla nasıl mücadele edeceğine dair planlarını ve GBF’de belirlenen hedeflere ulaşmalarını sağlamak için izlemeleri gereken yol haritalarını içermesi gerekiyor.
Carbon Brief ve Guardian analizi, yalnızca 25 ülkenin ve AB’nin COP16 öncesinde bir NBSAP yayımlama son tarihine uyduğunu gösteriyor. Bu durum, 170 ülkenin son tarihe uymadığı anlamına geliyor.
Yağmur ormanları tehlikede
Dünya biyoçeşitliliğinin yüzde 70’ine ev sahipliği yapan 17 “megadiverse” ülkeden sadece beşi yeni NBSAP’ler üretti. Bu ülkeler arasında Avustralya, Çin, Endonezya, Malezya ve Meksika yer alıyor.
Son tarihi kaçıran megadiverse ülkeler: Brezilya, Kolombiya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Ekvador, Hindistan, Madagaskar, Papua Yeni Gine, Peru, Filipinler, Güney Afrika ve Venezuela. (ABD megadiverse ülke olmasına rağmen, biyoçeşitlilik sözleşmesine taraf değil.)
Dünya ülkeleri arasında biyoçeşitliliği yüksek olan ve Amazon yağmur ormanlarının neredeyse yüzde 60’ına ev sahipliği yapan Brezilya temsilcisi, NBSAP’inin yayımlanmasının “geniş bir danışma süreci” gerektirmesi nedeniyle geciktiğini söyledi.
G7 ülkelerinden üçü, COP16 öncesinde yeni NBSAP’ler oluşturmadı. Almanya ve Birleşik Krallık son tarihi kaçırırken, ABD bu sözleşmenin imzacısı değil.
Hedef tarihi kaçırmak, Birleşik Krallık’ın müzakerelerdeki itibarına özellikle zarar verebilir. Birleşik Krallık, COP15’te iddialı bir anlaşma için kampanya yürüttü ve Doğa ve İnsanlar Yüksek Hırs Koalisyonu’nda okyanuslar konusunda liderlik yapıyor.
Birleşik Krallık, bu yıl Mayıs ayına kadar NBSAP’ini yayımlama taahhüdünde bulundu ve bu ay için Cambridgeshire’daki Wicken Fen doğa rezervinde bir tanıtım etkinliği düzenlendi; ancak İskoçya’daki hükümet değişikliği bu etkinliğin ertelenmesine neden oldu.
Stratejinin yayımlanması, Temmuz’daki Birleşik Krallık genel seçimleri nedeniyle daha da gecikti. İktidara gelen İşçi Partisi hükümeti, yeni yılın başında NBSAP yayımlamayı planlıyor.
Kaynak:
