Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) ‘dünya devi üreticilerine saldırı’ niteliğindeki raporuna göre tütün, ultra işlenmiş gıdalar, alkol ve fosil yakıtlar Avrupa’da her yıl 2.7 milyon kişinin ölümüne neden oluyor.
Çığır açan raporda, güçlü endüstrilerin yanıltıcı pazarlama taktikleri kullanarak ve hükümetlerin kanser, kalp hastalığı ve diyabet gibi öldürücü hastalıkları önleme çabalarına müdahale ederek sağlıksızlığı ve erken ölümleri tetiklediğini savunuyor.
Yeni rapora göre, tütün, fosil yakıtlar, işlenmiş gıdalar ve alkol Avrupa’nın 53 ülkesinde her gün 7.400’den fazla ölümden sorumlu. Toplamda dört sektör Avrupa’da yılda tahmini 2.7 milyon ölüme neden oluyor ki; bu da tüm ölümlerin yaklaşık dörtte birini temsil ediyor.
BM sağlık kuruluşunun raporu, önde gelen şirketlerin ve ürünlerinin insan sağlığına verdiği büyük zarara yönelik benzeri görülmemiş bir saldırı niteliğinde.
Rapor, ‘’büyük endüstrinin’’ halk sağlığını iyileştirmeye yönelik politikaları geciktirerek veya rayından çıkararak karlarını artırmak adına ne gibi yöntemler kullandıkları açıklıyor.
DSÖ, ‘’Az sayıda çok uluslu şirket faaliyet gösterdikleri alanda siyasi ve yasal bağlamlar üzerinde önemli bir güce sahip ve kar marjlarını etkileyebilecek kamu yararına düzenlemeleri engelliyorlar’’ yorumunu yapıyor.
DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Henri Kluge, sektörün taktikleri arasında hedefli pazarlama stratejileri yoluyla savunmasız insanların istismar edilmesi, tüketicilerin yanıltılması ve ürünlerinin faydaları ya da çevresel referansları hakkında yanlış iddialarda bulunulması gibi uygulamaların yer aldığını söylüyor.
‘’Büyük ticari endüstriler’’ tarafından uygulanan bu taktikler, önlenebilir hastalıkların en büyük nedenleri olan sigara, içki ve obezitenin azaltılmasına yönelik tedbirleri baltalıyor.
Rakamlar, alkol, tütün, işlenmiş gıda ve içecekler ile fosil yakıtların küresel olarak yılda 19 milyon ölüme ya da tüm ölümlerin yüzde 34’üne neden olduğunu ortaya koyan 2023 araştırmasını takip ediyor.
DSÖ’nün analizi, tüm Avrupa ülkelerinin BM’nin sürdürülebilir kalkınma hedefleri olan obezite artışını durdurma ya da 15 yaş ve üzeri kişiler arasında sigara kullanımını yüzde 30 oranında azaltma hedeflerine uzak olduğunu gösteriyor.
Sağlık risklerine rağmen, Avrupa ülkelerinin sadece küçük bir kısmı halka açık yerlerde sigara içmeyi yasaklarken, düz ambalajlama, alkol vergilendirmesi ve gıda etiketlemesi yoluyla zararlı ürünleri daha az çekici hale getirme çabalarının da yaygın olarak uygulanmadığı raporda belirtiliyor.
DSÖ, tütünün her yıl 1 milyondan fazla ölüme, yani Avrupa’daki tüm ölümlerin yüzde 10’una yol açtığını tahmin ediyor. Fosil yakıtlar yılda yaklaşık 600.000 kişinin ölümüne neden olurken, alkol yılda 400.000’den fazla kişinin ölümüne yol açıyor. Ve her yıl 350.000’den fazla insan çok fazla işlenmiş et, şekerli içecek ve yağlı, tuzlu yiyecek tüketmekten ölüyor.
Rapor, Avrupa’daki hükümetleri sağlığa zararlı ürünlere dair çok daha sert düzenlemeler uygulamaya, tekelciliğe ve lobiciliğe sınırlamalar getirmeye, ticaret anlaşmalar ile ekonomik yasaların halk sağlığına öncelik vermesini sağlamaya çağırıyor.
Dünya Kanser Araştırma Fonu da, insanların hastalığa yakalanma risklerini azaltmak için daha sık bitki bazlı beslenme ve içki tüketimini sınırlandırma çağrısını yineliyor.
Avrupa’da alkollü içki endüstrisini temsil eden SpiritsEurope’un genel müdürü Ulrich Adam DSÖ’nün güvenilirliğini zedelediğini iddia ettği metodolojisini sorguladı: ‘’Avrupa’da alkolün zararlı kullanımıyla mücadele etmek için yapılması gereken daha çok şey olsa da, alkol tüketimi 2010 yılından bu yana yüzde 10 oranında azaldı ve alkole bağlı ölümler aynı dönemde yüzde 30’un üzerinde azaldı.’’
En büyük üç tütün üreticisini temsil eden Tobacco Europe’un genel müdürü Nathalie Darge şunları söyledi: ‘’Tüketim alışkanlıklarını değiştirmeyi düşünen yetişkin sigara tiryakilerini desteklemek için yenilikçi ve daha az zararlı yeni tütün ve nikotin ürünlerine yatırım yaparak Avrupa’da sigara içmenin sağlık üzerindeki etkisini azaltmaya kararlıyız. Bu, sigara kullanımıyla ilgili zararları sınırlandırmak ve Avrupa’nın Kanseri Yenme planına katkıda bulunmak için eşsiz bir fırsat.’’
Kaynak:
