Dünyanın en büyük moda markalarını inceleyen kar amacı gütmeyen küresel moda hareketi Fashion Revolution’ın son raporu, markaların çeyreğinin karbonsuzlaşma için açıklanan herhangi bir planının bulunmadığını ortaya çıkardı.
Fashion Revolution tarafından her yıl yayımlanan Moda Şeffaflık Endeksi’nin özel bir baskısı olan ‘What Fuels Fashion’ adlı rapor, dünyanın en büyük 250 moda markası ve perakendecisini iklim ve enerji ile ilgili eylemlerini kamuya yaptıkları açıklamalar kapsamında değerlendiriyor ve sıralıyor.
Derinlemesine yapılan analizler sonucu ortaya çıkan rapor, hesap verilebilirlik, karbonsuzlaştırma, enerji tedariki, karbonsuzlaştırmanın finansmanı, adil geçiş ve savunuculuk konularını kapsıyor.
Moda, üretimin her aşamasında yakılan fosil yakıtlarla çevreyi en çok kirleten sektörlerden biri olmaya devam ediyor.
Ancak rapor, artan iklim krizine rağmen büyük markaların azaltım hedeflerinin, sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelerin 1,5C üzerinde sınırlandırmaya yönelik küresel hedefi karşılayacak kadar iddialı olmadığını ortaya koyuyor.
Moda markaları, modanın tedarik zincirini temiz bir şekilde beslemek için kömür gibi fosil yakıtlardan yenilenebilir enerji kaynaklarına adil bir geçiş için yatırım yapmak yerine, maliyetleri birlikte çalıştıkları fabrikalara yüklüyor; işçileri ve toplulukları, kendilerinin yaratmadığı bir sorunu düzeltmekle yükümlü kılıyor.
Fashion Revolution’a göre, aşırı hava koşulları sektörde yaklaşık 1 milyon kişinin işine mal oluyor ve çoğu büyük moda markası çalışanlarını bu durumdan koruyamıyor.
Sadece yüzde 3’ü (büyük markaların 7’si) iklim krizinden etkilenen çalışanları finansal olarak destekleme çabalarını açıklıyor.
Hazır giyim üreticisi ülkelerdeki zayıf sosyal koruma ve bu işçilerin yoksulluk ücretleri ve yüksek borç seviyeleri göz önüne alındığında bu durum kritik önem taşıyor.
Sıcak hava dalgaları, muson yağmurları ve kuraklık gibi sık görülen iklim olayları bu işçilerin geçim kaynaklarını tahrip ediyor.
Fashion Revolution, büyük moda markalarının bu işçiler için acilen tazminat mekanizmaları sağlanmasının önemine dikkat çekerek, bunun bir adalet meselesi olduğunu söylüyor.
Fashion Revolution Küresel Politika ve Kampanyalar Direktörü Maeve Galvin, ‘’Moda sektörü, gelirlerinin en az yüzde 2’sini temiz ve yenilenebilir enerjiye yatırarak ve çalışanlarının becerilerini arttırıp onları destekleyerek aynı anda hem iklim krizinin etkilerini azaltabilir hem de tedarik zincirlerindeki yoksulluk ve eşitsizliği azaltabilir. İklim çöküşü önlenebilir çünkü çözüm bizde ve büyük moda bunu kesinlikle karşılayabilir’’ diyor.
Raporun ortaya koyduğu önemli bulgular
· Dünyanın en büyük moda markalarının yaklaşık dörtte biri karbonsuzlaştırma konusunda hiçbir açıklama yapmayarak iklim krizinin kendileri için bir öncelik olmadığını gösteriyor. 250 ülkeden sadece dördünün Birleşmiş Milletler tarafından talep edilen hırs düzeyini karşılayan iddialı emisyon azaltma hedefleri bulunuyor.
· Moda endüstrisi, iklim hedeflerine ulaşma ve emisyonları azaltma konusunda önemli ölçüde geride kalıyor; şirketlerin yüzde 86’sının tedarik zincirleri için kamuya açık kömürden çıkış hedefi, yüzde 94’ünün kamuya açık yenilenebilir enerji hedefi ve yüzde 92’sinin kamuya açık yenilenebilir elektrik hedefi bulunmuyor. Markaların yarısından azı (%43) operasyonel düzeyde ve daha da azı (%10) tedarik zinciri düzeyinde enerji tedariki konusunda şeffaf.
· Moda endüstrisi hem aşırı miktarda giysi üretimi hem de atmosfere salınan emisyonlar nedeniyle hesap verilebilir olmaktan kaçınıyor. Büyük moda markalarının çoğu (%89) yılda kaç giysi ürettiklerini açıklamıyor. Endişe verici bir şekilde, neredeyse yarısı (%45) ne kadar ürettiklerini ve aynı zamanda üretilenlerin hammadde emisyon ayak izini açıklamıyor; bu da endüstrinin kaynak sömürüsüne öncelik verirken üretimle bağlantılı çevresel zararlar için hesap verilebilirlikten kaçındığını gösteriyor.
· Sözde ‘sürdürülebilir’ giysiler hala fosil yakıtlar kullanılarak üretiliyor. Moda sektörünün iklim üzerindeki etkisi, büyük ölçüde giysilerimizin arkasındaki üretim süreçlerinden ziyade, giysilerimizde kullanılan malzemelerin içeriğine göre değerlendiriliyor.
Markaların yüzde 58’i sürdürülebilir malzeme hedeflerini açıklarken, sadece yüzde 11’i tedarik zincirlerinin enerji kaynaklarını açıklıyor; yani sürdürülebilir giysiler hala fosil yakıtlarla çalışan fabrikalarda üretiliyor.
· Tedarikçilerin borca değil, finansmana ihtiyacı var. Büyük moda markalarının neredeyse tamamı (%94) tedarik zincirinin karbondan arındırılmasına ne kadar yatırım yaptıklarını açıklamıyor. Yalnızca yüzde 6’sı, genellikle Moda İklim Fonu ve Geleceğin Tedarikçi Girişimi gibi ortak iklim fonlarına yapılan katkıları açıklıyor.
· Moda tedarik zincirlerini karbondan arındırma yolundaki kilit unsurun uzun vadeli yatırımlar olduğu belirtiliyor. Sektörün kısa vadeli kara öncelik vermesi, tedarik zincirinin karbondan arındırılmasıyla çelişiyor.
· Rapor, temiz, adil ve hakkaniyetli bir enerji dönüşümü, adil satın alma uygulamaları yoluyla uzun vadeli tedarikçi ilişkilerini ve finansal yatırımları benimseyen moda tarafından yönlendirilmesi gerektiğini söylüyor.
Karbonsuzlaştırma alanında en yüksek ve en düşük puan alan şirketler aşağıda gösteriliyor.
2024’te en düşük puan alan markalar: Aeropostale, BCBGMAXAZRIA, Beanpole, Belle, Billabong, Bosideng, Celio, DKNY, Fabletics, Fashion Nova, Forever 21, Heilan Home, KOOVS, Longchamp, Max Mara, Metersbonwe, Mexx, New Yorker, Nine West, Quicksilver, Reebok, Revolve, Roxy, Saks Fifth Avenue, Savage X Fenty, Semir, Smart Bazaar, Splash, Tom Ford, Tory Burch, Van Heusen, Youngor olarak 32 büyük marka yüzde 0 puan aldı.
2024’te en yüksek puan alan markalar: Puma (%75), Gucci (%74), H&M (%61), Champion (%58), Hanes (%58), Calzedonia (%52), Intismissimi (%52), Tezenis (%52), Decathlon (%51), ASICS (%50), lululemon (%50), Hermes (%49) ve Adidas (%49).
Kaynak:
https://www.fashionrevolution.org/what-fuels-fashion-new-report/
