Hava kirliliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri uzun süredir tartışılırken, yeni araştırmalar kirli havanın böceklerin yaşamını da ciddi biçimde tehdit ettiğini ortaya koydu.
Bilim insanları, güvenli kabul edilen kirlilik seviyelerinde bile hava kirleticilerin böceklerin bitkilerle ve birbirleriyle kurduğu iletişimi bozabildiğini belirtiyor.
Bilim dünyasının özellikle üzerinde durduğu iki kirletici arasında azot oksitler ve ozon yer alıyor. Atmosferde doğal olarak da bulunan bu gazların, insan faaliyetleri nedeniyle artış gösterdiği belirtiliyor. Araştırmalar, söz konusu gazların böceklerin birbirleriyle ve bitkilerle iletişiminde kullandığı kimyasal bileşikleri parçalayabildiğini ortaya koyuyor.
University of Washington bünyesinde görev yapan duyusal ekoloji uzmanı Jeffrey Riffell, bu alandaki çalışmaların henüz başlangıç aşamasında olduğunu ancak bulguların ekosistemler açısından büyük risklere işaret ettiğini söylüyor.
Ozon karıncaların sosyal düzenini bozuyor
Yeni bir çalışmaya göre, ozon gazı karıncaların sosyal yaşamını da etkiliyor. PNASdergisinde yer alan bir araştırma, ozon gazının aynı kolonideki karıncaların birbirine saldırgan davranmasına neden olabildiğini savunuyor.
Karıncalar dünyayı büyük ölçüde koku yoluyla algılıyor. Her koloninin kendine özgü bir kokusu bulunuyor ve koloninin dışından gelen farklı kokular saldırı davranışını tetikleyebiliyor. Ozon ise karıncaların vücutlarındaki hidrokarbonlarla etkileşime girerek bu kokuyu hafifçe değiştirebiliyor.
Laboratuvar ortamında beş farklı karınca türü üzerinde yürütülen deneylerde, koloni içinde yetiştirilen işçi karıncalar önce şekerli suyla beslendi. Daha sonra bazı karıncalar, dış ortamda ölçülebilen seviyelere benzer ozon yoğunluğuna yaklaşık 20 dakika boyunca maruz bırakıldı.
Deney sonuçları, ozona maruz kalan karıncaların kolonilerine döndüklerinde diğer yuva arkadaşları tarafından saldırıya uğradığını gösterdi. Uzmanlar bu saldırıların genellikle ölümcül olmadığını ancak tekrar eden saldırıların koloni düzenini bozabileceğini vurguluyor.
Araştırma ekibi, ozonun bazı türlerde daha farklı etkiler oluşturduğunu gözlemledi. Örneğin, klonal yağmacı karınca türünde ozon, larvaların yiyecek talep etmek için kullandığı kimyasal iletişim kanalını zayıflatabiliyor. Bu durum, işçi karıncaların larvalara bakım davranışını azaltmasına neden olabiliyor.
Max Planck Institute for Chemical Ecology araştırmacılarından Knaden, ozonun karıncaların ürettiği feromonlar üzerindeki etkisinin sınırlı görünmesine rağmen davranışsal etkilerin oldukça güçlü olabileceğini vurguluyor.
Bilim insanları, özellikle gün içinde aktif olan ve yer üstünde yaşayan karınca türlerinin hava kirliliğinden daha fazla etkilenebileceğini ve bu bulguların diğer böcek türleri için de geçerli olabileceğini düşünüyor.
Kaynak.
https://www.nationalgeographic.com/animals/article/air-pollution-is-bad-for-insects
