Keto, paleo, vegan: Diyetlerin iklim üzerindeki etkileri oldukça çeşitli. Bu diyetlerden biri veganlıktan neredeyse dört kat daha fazla kirllilik yaratıyor.
Geçtiğimiz yıl, en yaygın altı diyetin karbon ayak izlerini karşılaştıran türünün ilk örneği bir çalışma gerçekleştirildi.
Sera gazı emisyonlarının yaklaşık üçte birinin gıda sisteminden kaynaklandığı ve sığır eti üretiminin bu durumun en büyük sorumlulardan biri olduğu biliniyor. Sığır eti, tavuk üretiminden yaklaşık 10 kat daha fazla gaz salımına neden oluyor.
Ancak farklı gıda maddelerinin çevresel etkileri sıkça tartışılırken, çeşitli gıdalardan oluşan farklı diyetlerin karşılaştırılması konusunda daha az araştırma yapılıyor.
“İklim değişikliği, tartışmasız çağımızın en acil sorunlarından biri ve birçok insan bitki temelli bir diyete geçiş yapmaya ilgi duyuyor,” diyen Tulane Üniversitesi’ndeki çalışmanın baş yazarı Profesör Diego Rose, bu çalışmanın, farklı diyetlerin besin kalitesini de değerlendirdiğini belirtiyor.
Tulane Üniversitesi Kamu Sağlığı ve Tropik Tıp Okulu’nun beslenme programı direktörü, “Bu, karbon ayak izinizi azaltır ve genel olarak sağlıklı bir seçenek olur’’ diyor.
Ancak, araştırma “et tüketiminden tamamen vazgeçmeden sağlığı ve çevresel etkiyi iyileştirmenin bir yolu olduğunu” da gösteriyor.
Birçok insan hayatları boyunca diyet değişiklikleri yapacak veya sağlık nedenleriyle veganlıktan uzaklaşmak zorunda kalacak. Bu nedenle, diyetlerimizin iklim üzerindeki etkilerinin bir spektrum oluşturduğunu anlamak rahatlatıcı olabilir.
Hangi diyetin iklim üzerindeki etkisi veya karbon ayak izi daha fazla?
Hangi tür gıda tüketiminin en iyi olduğunu bilmek sürpriz değil. Hayvansal ürün tüketmeyen vegan bir diyet, tüketilen her 1.000 kalori için yalnızca 0,7 kg karbondioksit üretiyor.
Yüksek yağ ve düşük karbonhidrat içeren keto diyeti, en az sürdürülebilir diyet olarak değerlendiriliyor. Her 1.000 kalori için neredeyse 3 kg karbondioksit üretiyor. Dolayısıyla, vegan bir diyetten dört kat daha fazla iklim üzerinde etki yaratıyor.
Tahıl ve baklagilleri tercih etmeyip et, kuruyemiş ve sebzelere yönelen paleo diyeti, ketodan sonraki en düşük diyet kalitesi puanını aldı. Her 1.000 kalori için 2,6 kg karbondioksit salımıyla yüksek bir karbon ayak izine sahip.
CDC’nin Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Araştırması tarafından toplanan 16.000’den fazla yetişkin diyetinden elde edilen verilere dayanan çalışma, vejetaryen ve pesketaryen diyetleri veganlıktan sonra en iyi diyetler olarak sıraladı.
Bu durumda, hem hayvansal hem de bitkisel gıdaları tüketen omnivor diyeti gündeme geliyor.
Araştırmaya katılanların %86’sı bu diyeti tercih ediyor. SciDaily’nin raporuna göre, omnivor diyeti kalite ve sürdürülebilirlik açısından grubun ortasında yer alıyor.
Verilere göre, omnivor diyet uygulayanların üçte biri vejetaryen bir diyete geçerse, bu durum ortalama olarak her gün 340 milyon aracın trafikten uzaklamasına eşdeğer olacak.
Çalışmada ayrıca, omnivor diyetlerde insanların beslenmelerini sebze ağırlıklı Akdeniz diyeti ve et tüketimini sınırlayan DASH diyetine yönlendirdiklerinde hem karbon ayak izlerinin hem de besin kalitesi puanlarının iyileştiği belirtiliyor.
Sonuç olarak, etten vazgeçmeden çevre üzerindeki etkinin veya karbon ayak izinin azaltılması mümkün olabiliyor.
