Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından 2005 yılından bu yana her yıl düzenlenen Champions of Earth (Dünyanın Şampiyonları) ödülü, çevre üzerinde dönüştürücü etki yaratan bireyleri, grupları ve kuruluşları onurlandırıyor.
2023 yılının ödülleri, plastik kirliliğini ortadan kaldıracak çözümler ve politikalar üzerinde çalışan kişi ve kurumlara takdim edildi.
Dönüştürücü eylemleri nedeniyle bir belediye başkanı, bir sivil toplum kuruluşu, bir sosyal girişim, bir hükümet girişimi ve araştırma konseyinden oluşan ödül sahipleri, plastik kirliliği ile mücadeleye yönelik geliştirdikleri yenilikçi çözümler ve uygulamalar ile dikkat çekti.
UNEP İcra Direktörü Inger Andersen, ‘’Plastik kirliliği, üçlü gezegen krizinin son derece endişe uyandıran bir parçası. Gezegen sağlığı ve insan sağlığı için plastik kirliliğine son vermeliyiz. Üretilen plastik miktarını azaltmak ve tek kullanımlık plastikleri ortadan kaldırmak için kapsamlı bir dönüşüme ihtiyaç var’’ dedi.
‘’Plastik kirliliğine ilişkin uluslararası ve yasal olarak bağlayıcı uygulamalar geliştirmeye yönelik müzakereler ilerledikçe, bu yılın Dünya Şampiyonları, plastikle olan bağımızı yeniden düşünmemiz için bizlere ilham verebilecek yenilikçi çözümlerin mevcut olduğunu gösteriyor’’ ifadelerini kullandı.
UNEP’in 2023 Dünya Şampiyonları:
- Politika liderliği konusunda ödül almaya hak kazanan Filipinler Quezon şehri Belediye Başkanı Josefina Belmonte, iklim krizi ile mücadele etmek, plastik kirliliğini sona erdirmek ve kentsel yerleşim bölgesini yeşillendirmek için hayata geçirdiği bir dizi politika aracılığıyla çevresel ve sosyal eyleme yön veriyor.
Bu bağlamda geliştirdiği uygulamalar arasında tek kullanımlık plastiklerin yasaklanması, plastik kirliliğine yönelik takas programı, günlük ihtiyaçlar için yeniden dolum istasyonları ve plastik konusunda güçlü küresel politikaların savunulması yer alıyor.
- İlham ve Eylem kategorisinde ödül alan Birleşik Krallık merkezli Ellen MacArthur Vakfı, plastikler dahil olmak üzere yaşam döngüsü yaklaşımının yaygınlaştırılmasında öncü bir rol oynadı.
İklim krizi, biyoçeşitlilik kaybı, plastik kirliliği ve daha fazlasına yönelik yaşam döngüsü girişimleri ve çözümleri geliştirmek için raporlar yayınlayan Vakıf, özel ve kamu sektörü karar vericilerinin yanı sıra akademisyenlerden oluşan değerli bir ağ oluşturdu.
- Girişimci Vizyon kategorisinde ödül alan Çin merkezli Blue Circle girişimi, plastik kirliliğinin yaşam döngüsünün tüm süreçlerini takip etmek ve izlemek için blockchain teknolojisini ve nesnelerin internetini kullanıyor.
10 bin 700 tondan fazla deniz atığı toplayan girişim, Çin’in en büyük plastik atık programını yönetiyor.
- Girişimci Vizyon kategorinde ödüle layık görülen bir diğer isim Şilili Jose Mauel Moller.
Moller, plastik kirliliğini azaltan ve günlük ihtiyaç maddelerinin maliyetlerini düşüren yeniden dolum hizmetleri sağlamaya yönelik bir sosyal girişim olan Algramo’nun kurucusu. Girişim, plastik atıkların azaltılması ve sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi için çalışıyor.
Moller ayrıca, Sıfır Atık konusunda Mart 2023 tarihinde kurulan BM Seçkin Kişiler Danışma Kurulu’nun Başkan Yardımcılığı görevini yürütüyor.
- Bilim ve Yenilik kategorisinde ödül alan Güney Afrika merkezli Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Konseyi, plastik kirliliği ve diğer sorunlarla mücadeleye yönelik yenilikler geliştirmek için ileri teknoloji ve çok disiplinli araştırmaları kullanıyor.
Plastik, günlük yaşamı dönüştürücü bir malzeme olarak toplum için birçok fayda sağlamasına rağmen, her yıl üretilen 430 milyon ton plastik sonucunda oluşan devasa atıklar baş edilemez bir çevresel sorun yaratıyor.
Kısa ömürlü, tek kullanımlık plastiklere olan bağımlılık, uzmanların ‘’çevresel kabus’’ olarak adlandırdığı bir duruma neden oluyor.
Her yıl atık su ekosistemlerine giren 23 milyon ton plastik atık, gölleri, nehirleri ve denizleri kirletiyor. 2040 yılına kadar, geleneksel fosil yakıt bazlı plastiklerin üretimi, kullanımı ve ortadan kaldırılmasına yönelik faaliyetlerden kaynaklanan karbon emisyonları, küresel emisyonların beşte birini oluşturabilir.
Bunlara ek olorak, plastiklerin içinde var olan kimyasallar insan sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden olabiliyor.
Plastik kirliliğinin üstesinden gelmek için uzmanlar, insanların gereksiz ve çevre sorunu yaratan plastik kullanımını azaltması ve ortadan kaldırması gerektiğini pek çok kez hatırlatıyor. Ayrıca, plastiğe alternatif çevre duyarlı malzeme çözümlerinin, yeniden kullanıma yönelik yenilikçi programlar ve modeller geliştirilmesinin ve plastik kirliliğine karşı yaşam döngüsü yaklaşımının benimsenmesinin önemine dikkat çekiyor.
Kaynak:
