BM Genel Sekreteri Antonio Guterres dijital platformlarda bilgi bütünlüğünü desteklemek üzere hazırlanan raporun lansmanında yaptığı açıklamada, ülkelerin, nefret ve yalanların çevrimiçi ortamda yayılmasının neden olduğu ‘’ciddi küresel zararı’’ ele almaları gerektiğini söyledi.
Guterres, üretken yapay zekanın hızlı gelişiminin yarattığı potansiyel tehdide ilişkin alarm ile beraber, çevrimiçi nefret söyleminin ve yanlış bilginin yayılmasını sağlayan dijital teknolojilerin halihazırda verdiği zarara dikkat çekti.
Genel Sekreter, ‘’Bilgi bütünlüğünü güçlendirmeye yönelik eylemlere rehberlik edecek bir altın standart sağlanmasını umuyorum’’ dedi.
Birleştirme ve bölme
Sosyal medya platformları, arama motorları ve mesajlaşma uygulamalarını içeren dijital platformlar gezegenin dört bir yanındaki milyarlarca insanı birbirine bağlıyor.
Kriz ve mücadele zamanlarında toplulukları desteklemekten, ırksal adalet ve cinsiyet eşitliği için küresel eylemleri harekete geçirmeye kadar pek çok alanda fayda sağlayan bu platformlar, sağlıklı bir gezegende barış, onur ve insan hakları arayışında dünya genelindeki insanların katılımını sağlamak amacıyla Birleşmiş Milletler ajansları genelinde de kullanılıyor.
Ancak aynı dijital platformlar bilimi yıkmak, dezenformasyon ve nefret yaymak, çatışmaları körüklemek, demokrasi ve insan haklarını tehdit etmek ve halk sağlığı ve iklim eylemlerini baltalamak için kötü amaçlarla kullanılıyor.
Guterres, dijital platformlarda BM’nin barışı koruma misyonlarından ve insani yardım operasyonlarından bazılarının hedef alındığını ve bu nedenle çalışmaların tehlikeli hale geldiğini ifade ediyor.
Aldatıcı, tehlikeli ve ölümcül
Yanlış bilgi, dezenformasyon ve nefret söylemi birbiriyle ilişkili ve örtüşen olgular olmakla birlikte, aslında farklı kavramlar.
Nefret söylemi, ırk, renk, din, etnik köken, milliyet veya benzer gerekçelerle bir gruba veya kişiye küfürlü veya tehditkar bir dil kullanılması anlamına geliyor.
Yanlış bilgi ve dezenformasyon arasındaki farkı ise niyet oluşturuyor. Genel olarak, yanlış bilgilendirme yanlış bilginin kasıtsız olarak yayılması anlamına gelirken, dezenformasyon yanlış bilginin kasıtlı olarak yayılması anlamına geliyor. Ne olursa olsun, hepsinin tehlikeli ve hatta ölümcül olduğu kanıtlanmış durumda.
Raporda, geleneksel medyanın çatışma bölgelerindeki insanlar için önemli bir haber kaynağı olmaya devam etmesiyle birlikte, dijital platformlarda yayılan nefretin şiddeti tetiklediği ve körüklediği öne sürülüyor.
Daha güvenli dijital alan
Genel sekreter bu tehdit karşısında, dijital alanı daha güvenli ve kapsayıcı hale getirmek ve aynı zamanda insan haklarını korumak için uluslararası eylem çağrısında bulunuyor.
Bazı teknoloji şirketleri, platformlarının şiddet ve nefretin yayılmasına katkıda bulunmasını önlemek için fazla aksiyon almıyor. Buna karşın, hükümetler herhangi bir yasal dayanağı olmayan ve insan haklarını ihlal eden internet kapatmaları ve yasakları gibi sert önlemlere başvuruyor.
Kurallar
Rapor, dijital platformlarda bilgi bütünlüğüne yönelik Davranış Kuralları (Code of Conduct) aracılığıyla küresel eylem çerçevesini ortaya koyuyor. İfade ve bilgi özgürlüğüne ilişkin hakları korumanın ana hatlarını belirliyor.
İnsan haklarına saygı, bağımsız medyanın desteklenmesi, şeffaflığın arttırılması, kullanıcıların güçlendirilmesi ve araştırma ve veri erişiminin güçlendirilmesini içeren ilkeler üzerine inşa edilecek bir sistem öneriyor.
Genel Sekreter Guterres’ın ‘’Davranış Kurallarına’’ ilişkin tavsiyeleri:
· Hükümetler, teknoloji şirketleri ve diğer paydaşlar dezenformasyon ve nefret söylemini herhangi bir amaçla kullanmaktan, desteklemekten veya yaymaktan kaçınmalı.
· Hükümetler gazetecileri korumalı. Özgür, bağımsız ve çoğulcu bir medya ortamını garanti etmeli.
· Dijital platformlar tüm ürünlerinde güvenlik ve mahremiyeti sağlamalı. Aynı zamanda politikaların ve kaynakların ülkeler ve diller arasında tutarlı bir şekilde uygulanmasını temin etmeli.
· Paydaşlar, tüm yapay zeka uygulamalarının güvenli, emniyetli, sorumlu ve etik olmasını, aynı zamanda insan hakları yükümlülüklerine uymasını sağlamak amacıyla acil önlemler almalı.
· Reklamcılar ve dijital platformlar, reklamların yanlış bilgi ve dezenformasyon yaymasını ve nefret söyleminin yanına
yerleştirilmesini önlemeli. Dezenformasyon içeren reklamların tanıtılmasının önüne geçilmeli.
Ortak geleceğimiz
Bu politika özeti, Genel Sekreter’in gelecekteki küresel işbirliği ve çok taraflı eylem için bir vizyon ortaya koyan 2021 raporu Ortak Gündemimiz’de yer alan önerilere dayanan 11 raporluk bir serinin sonuncusu.
Bu raporların, 2030 yılına kadar Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na (SKA) ulaşma yolunda orta noktaya gelinmesiyle toplanacak olan Eylül ayındaki SKA zirvesi ve gelecek yıl düzenlenecek Gelecek Zirvesi öncesinde yapılacak müzakerelere bilgi sağlaması amaçlanıyor.
Kaynak:
