NASA’nın Ay’a insanlı dönüşü hedefleyen Artemis programı için hazırlıkları sürerken, bilim insanları uzun süreli uzay görevleri için kritik bir soruya yanıt arıyor: Astronotlar Ay’da nasıl beslenebilir?
ABD’deki University of Texas at Austin ve Texas A&M University araştırmacıları, bu soruya umut veren bir adım attı. Bilim insanları, laboratuvarda Ay toprağını taklit eden bir ortamda tarihte ilk kez nohut yetiştirip hasat etmeyi başardı.
İnsanlık çok gezegenli bir tür olma yolunda ilerlerken elde edilen sonuçlar, gelecekte Ay’da kurulabilecek üslerde yerinde gıda üretiminin mümkün olabileceğinigösteriyor.
Araştırma ekibi, kompakt yapısı ve dayanıklılığı nedeniyle “Myles” adlı nohut çeşidini seçti. Bu özellikler, sınırlı alanın bulunduğu uzay görevleri için büyük avantaj sağlıyor.
Ay yüzeyini kaplayan lunar regolit — yani Ay tozu — bitkiler için oldukça zorlu bir ortam sunuyor.
Bu ince ve keskin mineral tozu, Dünya’daki verimli toprakların aksine organik yaşamdan tamamen yoksun. Bitkilerin ihtiyaç duyduğu bazı mineralleri barındırsa da, içinde büyümeyi engelleyebilecek veya hasadı zehirleyebilecek ağır metaller de bulunuyor.
Araştırmacılar, deneylerinde Exolith Lab tarafından geliştirilen özel bir Ay toprağı simülantı kullandı. Bu malzeme, Apollo programı sırasında Dünya’ya getirilen gerçek Ay örneklerinin kimyasal ve fiziksel özelliklerini taklit edecek şekilde üretildi.
Bitkilerin büyüyebileceği bir ortam oluşturmak için bu steril ve metal açısından zengin Ay toprağı, besin bakımından zengin vermikompost ile karıştırıldı. Bu doğal gübre, kırmızı solucanların gıda artıkları ve pamuklu tekstiller gibi organik atıklarını ayrıştırmasıyla elde ediliyor.
Bitkileri korumak için nohutlara ayrıca arbusküler mikoriza mantarları aşılandı. Bu faydalı mantarlar bitkilerin besinleri daha verimli emmesini sağlarken, zararlı ağır metallerin bitkiye ulaşmasını da büyük ölçüde engelliyor.
Sonuçta nohutlar, farklı deneysel toprak karışımlarında sağlıklı şekilde büyüyebildi.
%75 Ay toprağıyla hasat mümkün
Araştırma, karışımın yüzde 75’ine kadarının Ay toprağı simülantı olduğu ortamlarda nohut yetiştirmenin mümkün olduğunu ortaya koydu. Ancak bu oran daha da arttığında bitkiler zorlu koşullar nedeniyle strese girerek gelişimini sürdüremedi.
Deneylerde kullanılan mantarların, stres altındaki bitkilerin yaşam süresini uzattığı ve simülant ortamında başarılı şekilde yerleştiği de gözlemlendi.
Araştırmacılara göre bu mantarlar Ay ortamında kalıcı olabildiği için, gelecekteki görevlerde tek bir başlangıç uygulamasıyla kendi kendini sürdüren bir tarım sistemikurulabilir.
Sıradaki soru: Yenebilir mi?
Her ne kadar bu hasat bilimsel açıdan önemli bir dönüm noktası olsa da araştırmacılar henüz Ay nohudundan humus yapmaya hazır değil.
Bir sonraki aşamada bilim insanları, yetiştirilen nohutların besin değerlerini ve güvenliğini inceleyecek. Özellikle Ay toprağındaki ağır metallerin bitkilere geçip geçmediği araştırılacak.
NASA tarafından desteklenen araştırmanın sonuçları Scientific Reports dergisinde yayımlandı.
Kaynak:
