Dünyada gözle görülmeyen toprak altında yaşama bağımlı ancak yaşamın devamı için kritik öneme sahip milyonlarca canlı türü sessiz bir yok oluşla karşı karşıya. Yeni yayımlanan uluslararası bir araştırma, toprağa bağımlı canlı türlerinin yaklaşık beşte birinin küresel ölçekte nesli tükenme tehdidi altında olduğunu ortaya koydu.
Koruma kuruluşu Conservation International ile Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) öncülüğünde yürütülen ve 44 bilim insanının katkı sunduğu araştırma, Cambridge University Press tarafından yayımlandı.
Araştırma kapsamında değerlendirilen 8 bin 653 toprak bağımlı türün yüzde 40’ından fazlasının ya tehdit altında olduğu ya da haklarında yeterli veri bulunmadığı belirtildi.
Araştırmanın başyazarı Neil Cox, toprakta yaşayan canlıların uzun yıllardır bilimsel koruma çalışmalarında geri planda kaldığını belirterek, “Bu canlılar biyolojik çeşitlilik açısından büyük ölçüde ihmal edildi” dedi.
Bilim insanlarına göre bilinen canlı türlerinin yaklaşık yüzde 59’u yalnızca toprakta yaşıyor. Bu canlılar arasında omurgasızlar, mantarlar ve çeşitli bitki türleri bulunuyor. Söz konusu türlerin tarımsal üretimden karbon depolamaya kadar pek çok ekosistem hizmeti açısından sahip oldukları öneme dikkat çekiliyor.
Araştırmada, 1.758 türün “savunmasız”, “tehlikede” veya “kritik tehlikede” kategorisinde yer aldığı açıklandı. Ayrıca 1.722 tür için yeterli veri bulunmadığı için gerçek risk seviyesinin bilinmediği kaydedildi. Bilim insanları, 35 türün tamamen yok olmuş olabileceğini düşünüyor.
Toprak canlılarının en önemli görevlerinden biri organik maddelerin ayrışmasını sağlamak. Uzmanlar, bitki ve hayvan kalıntılarının toprağa yeniden besin olarak dönmesini sağlayan sürecin büyük ölçüde mantarlar ve mikroskobik toprak canlıları sayesinde gerçekleştiğini belirtiyor.
Araştırmaya göre toprak ekosistemlerinin bozulması yalnızca doğayı değil, küresel gıda güvenliğini de tehdit ediyor. Özellikle yoğun tarım yapılan bölgelerde aşırı gübre ve kimyasal kullanımının toprağın biyo-çeşitliliğini zayıflatıyor ve bu durumun uzun vadede verim kaybına yol açabileceği ifade ediliyor.
Çalışmanın yazarları, artan risk karşısında acil olarak uluslararası ölçekte bir “toprak koruma görev gücü” kurulması çağrısı yapıyor.
Araştırmacılar, toprağın altında yaşanan bu sessiz krizin görünür hale gelmemesi durumunda hem ekosistemlerin hem de insan yaşamını destekleyen doğal döngülerin ciddi zarar görebileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak:
https://earth.org/1-in-5-soil-dependent-species-is-under-threat-new-study-finds/
