İklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol üstlenen Afrika ormanları, artık küresel ısınmayı yavaşlatmak yerine hızlandıran bir faktöre dönüşmüş durumda. Leicester Üniversitesi lideliğinde yürütülen yeni bir araştırma, kıta genelindeki ormanların 2010 yılından sonra karbon yutağı olma özelliğini kaybederek karbon kaynağına dönüştüğünü ortaya koydu.
Scientific Reports dergisinde yayımlanan uluslararası çalışmaya göre, Afrika ormanları 2007-2010 döneminde atmosferden karbondioksit çekerek iklim dengesine katkı sağlıyordu. Ancak son bulgular, bu eğilimin tersine döndüğünü ve ormanların artık emdiklerinden daha fazla karbon saldığını gösteriyor.
Araştırmacılar, bu dramatik değişimin özellikle tropikal bölgelerde artan ormansızlaşma ve orman tahribatından kaynaklandığını vurguluyor.
Bilim insanları, 10 yılı aşkın uydu verilerini ve makine öğrenimi tekniklerini kullanarak Afrika genelinde orman biyokütlesindeki değişimleri analiz etti. Sonuçlar çarpıcı:
- 2007–2010 arasında ormanlar karbon depoluyordu
- 2010 sonrası dönemde ise sistem tersine döndü
- 2010–2017 arasında her yıl yaklaşık 106 milyar kilogram biyokütle kaybı yaşandı
En ağır tahribat ise Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Madagaskar ve Batı Afrika’daki tropikal yağmur ormanlarında görüldü.
Bilim insanları, NASA’nın GEDI lazer ölçümleri ile Japonya’nın ALOS radar uydularından elde edilen verileri makine öğrenimiyle analiz ederek Afrika’nın şimdiye kadarki en kapsamlı orman karbon haritasını oluşturdu. Bu analiz, yerel düzeyde bile ormansızlaşmanın etkilerini net biçimde ortaya koydu.
Çalışma, COP30 İklim Zirvesi’nde orman korumanın ana gündem maddelerinden biri olarak ele alındığı dönem yayımlandı. Zirvede başlatılan “Tropical Forests Forever Facility” girişimi, ormanların korunması için milyarlarca dolarlık finansman sağlamayı hedefliyor.
Araştırmacılar, mevcut eğilimin tersine çevrilebileceğini ancak bunun için hızlı ve koordineli adımlar gerektiğini belirtiyor:
- Orman yönetiminin ve yönetişiminin güçlendirilmesi
- Kaçak ağaç kesimi ile etkin mücadele
- Büyük ölçekli restorasyon projeleri
Bu kapsamda öne çıkan girişimlerden biri olan AFR100, 2030 yılına kadar 100 milyon hektar alanın yeniden ağaçlandırılmasını hedefliyor.
Araştırma ekibinden Pedro Rodríguez-Veiga, ormansızlaşmanın artık yalnızca bölgesel değil, küresel bir sorun olduğunu belirtiyor. Ormanların kalıcı olarak karbon kaynağına dönüşmesi, dünya genelinde karbon dengesini bozarak iklim hedeflerini ciddi biçimde tehlikeye atabilir.
Uzmanlara göre Afrika ormanları, gezegenin en önemli doğal karbon depolarından biri olma özelliğini hızla yitiriyor. Bu eğilim durdurulamazsa, iklim krizine karşı en güçlü savunma hatlarından biri geri dönülmesi zor şekilde kaybedilebilir.
Kaynak:
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/04/260413043135.htm
