SosyalUp Bülten’in bu haftaki sayısında Cengiz Holding’in Kazdağları’nda başladığı projeye ve yöre halkının direnişine dair ayrıntıları Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Süheyla Doğan’dan dinledik.
Kazdağları’nda hukuksuz ağaç kesimi
Çanakkale’nin Bayramiç ilçesi Hacıbekirler köyü mevkiinde yapılmak istenen “Halilağa Bakır Ocağı Kapasite Artışı, Cevher Zenginleştirme Tesisi ve Atık Depolama Tesisi” projesi için şirket, Kasım ayı başında ağaç kesimine başladı. Proje sahibi, Cengiz Holding’e ait Truva Bakır Maden İşletmeleri A.Ş, proje sahası içinde kalan devlet ormanı niteliğindeki bölgede bir milyon çam ağacını işaretledi kesime başladı. Kazdağları’nda benzer bir süreci daha önce Bayramiç’in Kirazlı köyünde yaşamıştık. Alamos Gold, yoğun protestolar ve halkın tepkisi sonucu maden projesinden vazgeçip gitti ancak altın madeni projesi için yüzbinlerce ağaç kesildi ve bölge maalesef rehabilite edilmedi. O yüzden biz Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği olarak diyoruz ki bu ağaç kesimini çok geç olmadan durduralım. Bölgedeki 100 yıllık, 50 yıllık, 30 yıllık çamlar, meşeler kesilirse yerine yenilerinin yetişmesi yıllar alacak.
Büyük Kazdağları Buluşması
9 Kasım’da yüzlerce kişi Kazdağları’nda, Cengiz Holding’in Halilağa Bakır Madeni Proje alanınında buluştu.
Bayramiç’in Hacıbekirler, Yanıklar, Osmaniye, Çavuşlu, Muratlar köylüleri, Gökçeyazı’dan, Akbelen’den, Deştin’den gelen köylülerle kucaklaştı. Balıkesir’den, İstanbul’dan, Muğla’dan, İzmir’den, ülkenin her köşesinden aynı acıyı yaşayan yaşam savunucuları, köylüsü kentlisi desteğe geldi.
Proje alanında iş makinalarının çalıştığını gören yaşam savunucuları kepçeyi durdurdu. Toplanan yaşam savunucuları ve köylüler ağaç kesiminin acilen durdurulmasını istedi.
Halilağa Madeni’nde neler oluyor?
Halilağa Madeni’nde Çevre Etki Değerlendirme süreçleri 2012 yılında başladı. Liberty Gold’a ait olan işletme ruhsatı, 2019 yılında Cengiz Holding tarafından satın alındı. İnşaat, işletme ve kapama süresi toplam 19 yıl. Projenin yıllık kapasitesi 6 milyon ton cevher, 7 milyon ton pasa. Projede yılda 4 milyon ton su kullanılacağı belirtiliyor.
Hukuki süreç
Proje hakkında verilen ilk ÇED Olumlu Kararının iptali için, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği, Çan Çevre Derneği, Ayvalık Tabiat Derneği, Ege ve Marmara Çevreci Belediyeler Birliği, Gülpınar Sürdürülebilir Yaşam Derneği, Çanakkale Tabip Odası, Çanakkale İHD, TEMA, Çevre Mühendisleri Odası, Ziraat Mühendisleri Odası ve 81 yurttaşla birlikte dava açtık. Bilirkişi raporu davacılardan yana geldi. Davayı kazandık. Ancak şirket yeniden revize ÇED raporu hazırladı. 95 davacı ile yeniden dava açtık. Davanın görüldüğü Çanakkale 1. İdare Mahkemesi tarafından proje sahasında yapılan keşif sonrası hazırlanan bilirkişi raporunda proje sahasındaki orman varlığının ciddi bir şekilde zarar göreceği, bu durumun Türkiye’nin iklim değişikliği ile mücadele yükümlülüklerine aykırı olduğu; projenin bir uzantısı olan ve maden ocağına proses suyu sağlaması amaçlanan
Hacıbekirler göleti ve Kocaçay su iletim hatları projeleri gibi entegre projelerin ÇED sürecinde dikkate alınmadığı; ocak faaliyetleri sonucunda dağ, yamaç vb. yok edilerek çukurlar açılacağı, oluşturulan atık döküm sahası, stok ve malzeme depolama sahalarıyla yüzey topografyasının değiştirileceği, tüm bu etkinliklerin yüzey ve yeraltı sularını olumsuz etkileme potansiyeli bulunması nedenleri ile söz konusu projede kamu yararı bulunmadığı, tespitleri yer aldı.
Rapordaki bu bilimsel tespitlere rağmen Mahkeme sadece Arkeolog bilirkişinin maden faaliyetinin civardaki arkeolojik alanlara bir zararı olmayacağı yönündeki bizce hatalı tespitini gerekçe göstererek, 14.06.2024 tarihinde, bir üyenin muhalefetine karşın 2 üyenin oy çokluğu ile dava reddedildi.
Bu karara karşı 26.07.2024 tarihinde Danıştay 4.Dairesi’ne temyiz başvurusunda bulunduk. Danıştay 4.Dairesi öncelikle yürütmenin durdurulmasına yönelik talebimizi, Bakanlığın savunması alındıktan sonra değerlendirmeye karar verdi. Geçen süre zarfında savunma verme süresi sona erdi ve yürütmenin durdurulması hakkında bir karar verilmek üzere dosya görevli Danıştay hakimine iletildi. Cengiz Holding bu kararı beklemeden ağaç kesimine başladı, avukatımız tarafından Danıştay 4. Dairesi’ne gönderilen dilekçede ağaç kesimlerine ilişkin görseller paylaşıldı ve telafisi mümkün olmayan zararların önüne geçilmesi için, dosyanın acilen incelemeye alınıp, yürütmenin durdurulması hakkında bir karar verilmesi bir kez daha talep edildi.
Kazdağlı Köylüler danıştayda
Üzerinden 12 gün geçmesine rağmen ağaç kesimi hızını kesmeden devam edince Hacıbekirler, Yanıklar, Muratlar ve Halilağa köylüleri ile birlikte Ankara’ya gidip Danıştay’ın önünde bir basın açıklaması gerçekleştirdik. “Danıştay, duy sesimizi, adalet istiyoruz.” diye haykırdık. Talebimiz, Danıştay’da devam eden davamızın bir an önce sonuçlandırılması ve projenin ÇED olumlu kararının iptal edilmesi. Henüz hukuki süreç tamamlanmadan ormanımızı katletmeye başlayan Cengiz Holding’in acilen durdurulması, hukuksuzluğun önüne geçilmesi.
Bizler Halilağa Altın Bakır Madeni Projesi’nin iptal edilmesini istiyoruz. Kazdağları hepimizin, duyarlı herkesi sesimizi duyurmaya, bize destek olmaya çağırıyoruz.
Süheyla Doğan, Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı
