Gezegenin en büyük canlı ekosistemlerinden biri olan toprak, gıdamızın yüzde 95’ini sağlıyor, biyoçeşitliliği destekliyor ve aynı zamanda iklimi dengelemeye yardımcı olan atmosferik karbonu depoluyor.
Toprak ve insan sağlığı arasında birçok bağlantı bulunuyor.
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO’nun yakın tarihli bir raporu, gezegenin kara yüzeyinin yüzde 90’ının 2050 yılına kadar bozulma ihtimaliyle birlikte, ‘’Dünya’daki yaşamın sürdürülmesindeki bu temel unsurun’’ risk altında olduğu konusunda uyarıyor.
İklim değişikliği ve insan faaliyetleri, organik madde kaybına ve tuzluluk, asitlik veya alkalilikteki değişiklikleri içeren toprak kalitesinde düşüşe neden oluyor.
Avrupa Çevre Ajansı’na göre bunun etkileri çok büyük ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin çoğuna toprak sağlığı olmadan erişilemez.
Kurum, eğitimden inovasyona kadar pek çok alanda yapılacak ilerlemenin bu durumun iyieşmesinde kilit rol oynacağını düşünüyor.
Dünya Ekonomik Forumu, ‘’Toprak Sağlığı için Teknolojinin Benimsenmesinin Ölçeklendirilmesi’’ başlıklı raporunda, dünya topraklarının sağlığını iyileştirmenin merkezinde veri ve dijital altyapının yer aldığı iddialı bir eyleme ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Besleyici yiyecekler
İyi bir yapıya sahip olan sağlıklı toprak içinde su drenajı, hava hareketine ve kök büyümesine izin veren fiziksel boşluklar bulunuyor. Ayrıca, içinde bulunan ölü ve çürüyen maddeleri besin maddelerine dönüştürebilen yeterli seviyedeki organizmasıyla yüksek düzeyde biyolojik çeşitliliğe sahip.
Bu durum, tarımsal uygulamalar nedeniyle toprağın bozulması halinde olumsuz etkileniyor.
Rapor, çiftçilerin toprak sağlığı konusunda doğru karar almalarına yardımcı olmanın ve onlara gerekli değişiklikleri yapabilmeleri için ihtiyaç duydukları araçları sağlamanın, toprak sağlığı üzerinde gerçek bir etki yaratacağını savunuyor.
Çiftçilerin bu yolda desteklenmesi, toplumlara yeterli ve besleyici gıda sağlayan sürdürülebilir gıda sistemleri için önem taşıyor.
Organik ve biyoçeşitlilik açısından zengin ve sağlıklı topraklar vitamin ve mineraller açısından daha zengin mahsul verimine neden oluyor.
Sağlıklı su
Sağlıklı toprak için suyun yönetimi ve kalitesi de önemli. Bol miktarda organik madde içeren iyi yapılandırılmış toprak doğal bir sünger görevi görerek tutulan su miktarını artırıyor.
Birleşmiş Milletler’e göre, bir metreküp sağlıklı toprak 250 litreden fazla suyu tutabiliyor.
Bu durumda, toprak yağışlardan veya sulamadan kaynaklanan daha az suya ihtiyaç duyuyor. Sel baskınları azalıyor ve toprak kuraklığa karşı daha dirençli hale geliyor.
Buna ek olarak, sağlıklı toprak doğal bir filtre görevi üstlenerek topraktan geçen suyu arındırıyor.
Sağlıklı temiz hava
Toprak önemli bir doğal karbon yutağı. Parçalanmış bitki maddelerinden oluşuyor ve bu bitkilerin bir zamanlar atmosferden aldığı karbonu depoluyor.
Toprakta uzun süre depolanan karbonun miktarı önemli. Küresel olarak yaklaşık 1.500 milyar ton olduğu tahmin ediliyor.
Karbon açısından zengin toprak daha sağlıklı ve verimli olduğundan, çiftçilere ve gıda sistemlerine fayda sağlıyor.
İlaçlar için
Tıbbi ilaçlara kaynak sağlayan en önemli varlıklardan biri olan toprak, reçeteli ilaçların %40’ının geliştirmesine katkı sağlıyor.
Streptomyces türleri gibi bakterilerin diğer organizmaları öldürmek veya büyümelerini engellemek için ürettikleri antibiyotikler de bu gruba dahil. Bu bakteriler antibiyotiklerin yanı sıra antikanser ve antiparazitik ilaçlar gibi başka farmasötik ürünlerin geliştirilmesinde de kullanılıyor.
Bilim insanları, Streptomyces’te yeni tanımlanan ve araştırmacıların tüberküloz ve difteri ile mücadeleye yardımcı olabileceğini umdukları protein parçacıkları gibi toprakta yeni ilaç keşifleri yapmaya devam ediyor.
Bağırsak sağlığı için
Sağlıklı toprakta bulunan mikroorganizmalar bağırsak sağlığı için çok önemli.
Bağırsak mikrobiyomumuz (bağırsaklarda yaşayan bakteriler, mantarlar, virüsler ve diğer mikroplar) sağlığımızı ve hormonlarımızı düzenlemeye yardımcı oluyor.
WEF’in ‘’Küresel Gıda Sisteminin İnsan Sağlığı ve Dayanıklılığı için Dönüştürülmesi’’ raporuna göre, insan bağırsağı ve toprak yaklaşık aynı sayıda bu sözü edilen mikroorganizmaları içeriyor.
Kentleşen toplumlarda insanların toprakla temasında azalma olduğundan, dünya genelindeki bağırsak mikrobiyom çeşitliliğinde büyük bir düşüş yaşanıyor.
Uzmanlar bu durumun astım, gıda alerjileri ve oto-immün bozukluklar gibi kronik hastalıklardaki artışla bağlantılı olabileceğini düşünüyor.
Akıl sağlığı için
Son olarak, sağlıklı toprak ile ruh sağlığı arasında da bir bağlantı söz konusu.
Bağışıklık sistemimizi düzenlemeye yardımcı olan toprak mikropları ruh halimizi de etkileyebiliyor.
Sağlıklı toprak, bilişsel işlevi destekleyen besin açısından zengin gıdaların üretilmesine yardımcı oluyor ve zihinsel sağlık için çok önemli olan yeşil alanlar yaratılmasını mümkün kılıyor.
Aynı zamanda toprakta bulunan mikroorganizmalarla temas sağlıklı bir beyin-bağırsak etkileşimini destekliyor.
WEF’in raporuna göre, bağırsaklarda olup bitenlerle beynin nasıl çalıştığı arasında güçlü bir bağ var. Dolayısıyla toprak mikroplarının ruh sağlığı üzerindeki etkisi yadsınamaz bir durum olarak ortaya çıkıyor.
Kaynak:
