Toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın hakları adına 2021 yılında yaşanan gelişmelerden bazıları öne çıkıyor.
Yaşanan gelişmeler arasında Covid-19’a karşı devam eden mücadelede ön saflarda olan, toplumsal cinsiyete dayalı şiddetten kurtulanları desteklemek için yeni yasaları zorlayan, en yüksek siyasi makamlarda görev yapan ve reklamcılıkta cinsiyet eşitliği klişelerini ortadan kaldırmaya çaba sarf eden kısacası çorbada tuzu olan kadınlar yer alıyor.
Güç ve siyaset
1.Kadınlar karar oluşturma sürecinde yer alıyor
2021’de sekiz ülke, ilk kadın Devlet veya Hükümet Başkanı’nı seçti.
Ocak ayında Kaja Kallas’ın Estonya’nın ilk kadın başbakanı olarak göreve başlamasının ardından Samia Suluhu Hassan, Mart ayında Tanzanya’nın ilk kadın Cumhurbaşkanı oldu. Mayıs ayında, Fiame Naomi Mata’fa, Samoa Başbakanı seçildi. Bir sonraki ay Robinah Nabbanja Uganda Başbakanı görevi için aday gösterildi.
Najla Bouden Ramadhane, Eylül ayında Tunus Başbakanı seçilerek, Arap bölgesinde bir ülkeye liderlik eden ilk kadın oldu. Ekim ayında da Sadra Mason Barbados’un ilk kadın Cumhurbaşkanı olarak göreve başladı.
İsveç parlementosu, Kasım ayında Magdelena Andersson’u Başbakan olarak oyladı. Aralık ayında Xiomara Castro, Honduras Devlet Başkanı seçildi.
2021 yılı politika alanında kadınlar için verimli bir yıl oldu. Arnavutluk, yüzde 70 kadın ağırlıklı kabinesiyle rekor kırarken, Almanya kabinesi ilk defa cinsiyet eşitliğine sahne oldu. Ocak 2021’de Kamala Harris, Amerika Birleşik Devletleri’nin ilk kadın ve Asyalı-Amerikalı Başkan Yardımcısı olarak göreve başladı.
2.Ngozi Okonjo-Iweala, Dünya Ticaret Örgütü’ne liderlik eden ilk kadın oldu.
Ngozi Okonjo-Iweala, Dünya Ticaret Örgütü Genel Direktörü olarak Mart ayında görevine başladı. Bu pozisyon, örgütün 26 yıllık tarihinde ilk defa bir kadın ve bir Afrikalıya atfedildi.
Yasalar ve politika
3.İspanya cinsel saldırıya yönelik yasalarını güçlendiriyor
İspanya, rıza dışı tüm cinsel ilişkileri tecavüz olarak tanımlayan bir yasa tasarısını onayladı. Tasarı sokakta ve işyerinde cinsel taciz için hapis cezası getiriyor.
4.Lübnan çocuk evliliğini sona erdirme yolunda ilerleme kaydetti
Yüksek İslam Konseyi, reşit olmayanların evliliğine ilişkin yeni bir bölümü de kapsayan Aile Hukuku değişikliğini onayladı.
Yeni yasa, 15 yaşından küçük çocukların evlenmesini yasaklıyor ve kızların evlenmek için rıza göstermelerini şart koşuyor, aksi takdirde evlilik iptal edilebilir.
Çocuk evliliğini sona erdirmek Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin bir parçası olarak öne çıkıyor.
5.Evlilik eşitliği tüm dünyada gelişiyor
İsviçre, eşcinsel çiftlerin evlenebileceklerini veya kayıtlı birlikteliklerini evliliğe dönüştürebileceklerini duyurdu. Aralık ayında Şili Kongresi eşcinsel evliliği yasalaştıran kararıyla, bu durumu yasal kabul eden 31. ülke oldu.
Şubat ayında Angola, eşcinsel ilişkilere izin vermek ve cinsel yönelim temelinde ayrımcılığı yasaklamak için ceza kanununu onayladı. Tarihi bir kararla, Japon mahkemesi hükümetin eşcinsel evlilik yasağının anayasaya aykırı olduğuna karar vererek evlilik eşitliğinin önünü açtı.
6.Şili anayasa taslağının hazırlanmasında yeni bir toplumsal cinsiyet eşitliği standardı belirledi.
Mayıs ayında Şili, aktivistlerin yeni bir küresel standart oluşturmaya yardımcı olabileceğini söylediği dünyanın ilk cinsiyet eşitliği anayasal meclisini seçti. 1980 Pinochet diktatörlüğü döneminde hazırlanan mevcut anayasası cinsiyete dayalı ayrımcılık yapılmamasını garanti ediyor, ancak kadınların evlilik içindeki haklarını, cinsel ve üreme haklarını güvence altına almıyor.
Bilim ve teknoloji
7.Kadınlar Covid-19 araştırmalarına ve müdahalelerine liderlik etmeye devam ediyor.
Covid-19’un pandemi olarak ilan edilmesiyle birlikte yaklaşık iki yıllık dönemde sağlık ve bakım çalışanları olarak kadınlar ve kızlar müdahalenin ön saflarında yer aldılar. Aynı zamanda araştırma ve yenilikte lider oldular.
Kizmekia Corbett, Katalin Kariko, Özlem Türeci ve diğer kadın araştırmacıların öncülük ettiği çalışmalar aşıların dünya genelinde dağılımı ve pandemi ile mücadelede kritik öneme sahip.
8.Yeni Nasdaq politikası, şirket yönetim kurullarında çeşitlilik gerektiriyor
Yeni politika, ABD’nin sahip olduğu elektronik borsa olan Nasdaq aracılığıyla halka açık olarak işlem gören yaklaşık 3 bin şirketin yönetim kurullarında en az bir kadın olmasını gerektiriyor.
Kadınların özel sektör liderliğini güvence altına almada önemli bir adım olan yeni politikanın, aynı zamanda ırk çeşitliliğini ve kendini LGBTİ+ olarak tanımlayan en az bir yönetim kurulu üyesini de kapsaması gerekiyor.
9.Henrietta Lacks’in katkılarını takdir etmek
Dünya Sağlık Örgütü, Siyahi Amerikalı bir kadın ve anne olan Henrietta Lacks’ın mirasını onurlandırdı. Lacks 1951 yılında rahim ağzı kanserinden yaşamını kaybettikten sonra bilgisi veya rızası olmadan vücudundan alınan hücreler ticarileştirildi ve dünya genelinde dağıtıldı.
HeLA hücreleri yaklaşık 75 bin araştırmaya katkıda bulunarak, çocuk felci aşıları, HIV/AIDS ilaçları ve tüp bebek gibi hayati araştırmalarda kullanılarak tıp alanında ilerlemelere yol açtı.
Spor
10.Cinsiyet açısından en eşit olimpiyatlar
Pandemi nedeniyle bir yıl gecikmeli olarak gerçekleşen Tokyo Olimpiyatları, katılan sporcuların yüzde 49’unun kadınlardan oluştuğu en eşit ve dengeli oyunlar olarak tarihe geçti.
1896’da Atina’da düzenlenen ilk modern Olimpiyat Oyunlarında kadın sporcu bulunmuyordu.
Sanat ve gösteri
11.Kadın yönetmenler öne çıktı
Chloe Zhao, Oscar Akademi Ödüllerinde en iyi yönetmen ödülünü alan ilk siyahi ve Asya kökenli kadın olarak tarihe geçti. 93 yıllık Oscar tarihi boyunca, 2021 adayları olan Zhao ve Fennell de dahil olmak üzere yönetmen kategorisinde sadece yedi kadın aday gösterildi.
Altın Küre ödüllerinde, en iyi yönetmen kategorisinde aday gösterilen üç kadın yönetmen ödüllendirildi.
12.Hollanda müzesinde kalıcı olarak kadın sanatçıların eserleri yer alıyor
Amsterdam’daki Rijksmuseum, 200 yıllık tarihinde ilk kez kadın sanatçıların 17. yüzyıldan kalma üç tablosunun sürekli olarak sergileneceğini duyurdu.
Judith Leyster’ın Serenade, Gesina ter Borch’un Musa ter Borch’un Anıt Portresi ve Rachel Ruysch’un Cam Vazoda Çiçeklerle Natürmort eserleri Onur Galerisinde sergileniyor.
13.Lego oyuncaklarında cinsiyet eşitsizliğinin sona erdiğini duyurdu
Lego tarafından yaptırılan ve Geena Davis Enstitüsü tarafından Medyada Cinsiyet üzerine yürütülen küresel bir anketin ardından, Danimarkalı şirket oyuncakların ‘kızlar için’ veya ‘erkekler için’ olarak etiketlenmesinin durdurulmasını da içeren cinsiyet ayrımcılığını ortadan kaldıracak olan yeni adımlar atacaklarını duyurdu.
Kadın liderliği hareketi
14.Eşitlik Kuşağı Forumu eylemi hızlandırmak için yol haritası belirliyor
Mart ayında Meksika’da başlayarak Temmuz’da Paris’te sona eren Eşitlik Kuşağı Forumu, hükümetleri, sivil toplumu, hayırseverliği, özel sektörü ve genç aktivistleri bir araya getirerek, toplumsal cinsiyet eşitliğine doğru ilerlemeyi sağlamak adına beş yıllık bir eylem yolculuğunu başlattı.
15.Maria Ressa Nobel Barış Ödülü’nü kazandı
Maria Ressa, Dmitry Muratov ile birlikte ifade özgürlüğünü koruma konusundaki çalışmaları nedeniyle 2021 Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Araştırmacı gazeteciliğe adanmış dijital medya şirketinin kurucu ortağı olan Ressa, Filipinler’de gücün kötüye kullanıldığını ortaya çıkarmak için uzun süredir gazeteci ve yazar olarak çalışmalarını sürdürüyor.
16.Afgan kadınları otoriteye karşı seslerini duyurdu
Ağustos 2021’de Kabil’in Taliban tarafından ele geçirilmesinden sonra özellikle kadın ve kız çocuklar olmak üzere tüm Afganların hayatı büyük ölçüde etkilendi. Kızların okula gitmesi yasaklanırken, kadınlar çalışmaya devam edemiyor ve kadına yönelik şiddet artıyor.
Tüm olumsuzluklara ve korkulara rağmen, birçok Afgan kadın protesto için sokaklara çıktı. Bazıları, insan haklarını korumak için farklı şekillerde konuşmaya ve seslerini duyurmaya devam ediyor.
Kaynak:
